Trong hoạt động kinh doanh, việc chấm dứt hoạt động là một quyết định quan trọng và đôi khi là tất yếu. Trước đây, rào cản về nợ nần thường khiến các hộ kinh doanh rơi vào tình trạng "tiến thoái lưỡng nan". Tuy nhiên, với sự ra đời của Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (có hiệu lực từ ngày 04/01/2021), quy trình này đã trở nên linh hoạt và nhân văn hơn rất nhiều.

Sự thay đổi mang tính bước ngoặt so với quy định cũ

Trước thời điểm ngày 04/01/2021, việc chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh được điều chỉnh bởi Nghị định 78/2015/NĐ-CP. Theo đó, pháp luật quy định một điều kiện mang tính bắt buộc và cứng nhắc: Hộ kinh doanh phải thanh toán đầy đủ các khoản nợ, bao gồm cả nợ thuế và các nghĩa vụ tài chính khác thì mới được cơ quan chức năng chấp nhận hồ sơ chấm dứt hoạt động.

Quy định cũ này vô hình trung đã tạo ra một cái bẫy pháp lý. Nhiều hộ kinh doanh do làm ăn thua lỗ, không còn khả năng chi trả nợ nần nhưng lại không thể đóng cửa chính thức, dẫn đến các khoản phạt chậm nộp thuế và lãi vay tiếp tục phát sinh, gây áp lực nặng nề cho chủ hộ.

Cánh cửa mới mở ra từ Nghị định 01/2021/NĐ-CP

Nhận thấy những bất cập đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 01/2021/NĐ-CP. Tại khoản 2 Điều 92 của Nghị định này đã bổ sung một cụm từ đắt giá, thay đổi hoàn toàn bản chất vấn đề:

"2. Hộ kinh doanh có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản nợ, gồm cả nợ thuế và nghĩa vụ tài chính chưa thực hiện trước khi nộp hồ sơ chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh, trừ trường hợp hộ kinh doanh và chủ nợ có thỏa thuận khác. Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện xem xét tính hợp lệ của hồ sơ và ra thông báo về việc chấm dứt hoạt động của hộ kinh doanh cho hộ kinh doanh."

Như vậy, quyền tự quyết của các bên trong giao dịch dân sự đã được tôn trọng tối đa. Nếu chủ nợ đồng ý cho hộ kinh doanh chấm dứt hoạt động trước và trả nợ sau (hoặc có phương án xử lý nợ khác), cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện sẽ không còn quyền từ chối hồ sơ vì lý do chưa trả hết nợ.

Những lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục

Mặc dù quy định đã nới lỏng, nhưng chủ hộ kinh doanh cần lưu ý các điểm sau để đảm bảo hồ sơ được xử lý nhanh chóng:

• Thỏa thuận bằng văn bản: Để có căn cứ pháp lý vững chắc, thỏa thuận giữa hộ kinh doanh và chủ nợ về việc nợ lại nên được lập thành văn bản rõ ràng.
• Nghĩa vụ thuế: Thông thường, cơ quan thuế vẫn sẽ kiểm tra rất kỹ nghĩa vụ thuế. Nếu chưa có thỏa thuận cụ thể với cơ quan thuế, việc nợ thuế vẫn có thể là rào cản lớn.
• Hồ sơ đầy đủ: Ngoài thông báo chấm dứt, chủ hộ cần nộp lại bản gốc Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cho cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện nơi đã đăng ký.

Việc cho phép chấm dứt hoạt động khi chưa trả hết nợ (nếu có thỏa thuận) không chỉ giúp hộ kinh doanh sớm ổn định lại cuộc sống mà còn thúc đẩy sự minh bạch trong các quan hệ dân sự, phù hợp với tinh thần của Bộ luật Dân sự 2015.

Xem thêm: Thêm 2 giấy tờ phải nộp khi chấm dứt hộ kinh doanh từ 04/01/2021