Việc người dân tự nguyện hiến đất để mở rộng đường giao thông hoặc tạo lối đi chung là một nghĩa cử cao đẹp, góp phần phát triển hạ tầng cơ sở. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi hợp pháp và tránh các tranh chấp pháp lý về sau, chủ sử dụng đất cần nắm rõ quy trình đăng ký biến động theo quy định mới nhất tại Luật Đất đai 2024.

1. Lối đi chung được hình thành và công nhận như thế nào?

Mặc dù pháp luật không đưa ra một định nghĩa cứng nhắc về "lối đi chung", nhưng dựa trên thực tiễn pháp lý, đây được hiểu là phần diện tích đất được trích ra từ một hoặc nhiều thửa đất liền kề để phục vụ nhu cầu di chuyển của các hộ gia đình phía trong. Theo quy định tại Điều 164 Luật Đất đai 2024, lối đi chung có thể được hình thành qua các hình thức sau:

• Thỏa thuận tự nguyện: Các chủ sử dụng đất tự thỏa thuận cắt một phần diện tích đất của mình để làm đường đi chung.
• Tách thửa đất: Khi thực hiện tách thửa, chủ đất phải dành một phần diện tích để làm lối đi vào các thửa đất phía trong nếu chưa có lối đi.
• Quyền về lối đi qua: Được xác lập theo bản án của Tòa án hoặc quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

2. Thủ tục hiến đất làm lối đi chung theo Nghị định 101/2024/NĐ-CP

Hiến đất là hình thức người sử dụng đất tự nguyện tặng cho quyền sử dụng đất cho Nhà nước hoặc cộng đồng dân cư. Điểm mới quan trọng là thủ tục này hiện được điều chỉnh chi tiết bởi Nghị định 101/2024/NĐ-CP về đăng ký, cấp Giấy chứng nhận.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký biến động

Chủ sở hữu đất cần chuẩn bị các loại giấy tờ sau:

• Đơn đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất (theo mẫu quy định).
• Bản gốc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng).
• Văn bản tự nguyện hiến đất có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã.
• Sơ đồ kỹ thuật thửa đất thể hiện phần diện tích hiến làm lối đi chung.

Bước 2: Nộp hồ sơ và xử lý tại cơ quan chức năng

Hồ sơ được nộp tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Bộ phận Một cửa cấp huyện. Cơ quan chức năng sẽ thực hiện:

• Kiểm tra hiện trạng và đo đạc lại diện tích đất thực tế sau khi trừ phần diện tích đã hiến.
• Cập nhật biến động vào hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia.
• Xác nhận biến động trên Giấy chứng nhận đã cấp hoặc cấp mới Giấy chứng nhận nếu người dân có nhu cầu.

Trường hợp người sử dụng đất tặng cho quyền sử dụng đất để làm đường giao thông, thủy lợi hoặc công trình công cộng khác thì Nhà nước thực hiện việc thu hồi đất theo quy định mà không bồi thường về đất.

3. Những lưu ý quan trọng khi hiến đất

Người dân cần lưu ý rằng việc hiến đất là tự nguyện và không được Nhà nước bồi thường về đất. Tuy nhiên, phần diện tích còn lại sau khi hiến phải đảm bảo đủ điều kiện về diện tích tối thiểu để tiếp tục sử dụng hoặc tách thửa theo quy định của UBND cấp tỉnh nơi có đất.

Ngoài ra, việc xác lập lối đi chung trên Sổ đỏ là cực kỳ cần thiết để tránh các tranh chấp về sau khi có sự thay đổi về chủ sở hữu thửa đất (do chuyển nhượng, thừa kế). Một lối đi chung rõ ràng về pháp lý sẽ làm tăng giá trị cho các thửa đất phía trong.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục đo đạc hoặc soạn thảo đơn từ hiến đất, hãy tham khảo ý kiến từ các chuyên gia pháp lý để đảm bảo hồ sơ được xử lý nhanh chóng và chính xác nhất.