Trong bối cảnh thị trường tài chính không ngừng biến động, việc đảm bảo tính thanh khoản và an toàn hệ thống là nhiệm vụ sống còn của các tổ chức tín dụng. Khi một tổ chức bảo hiểm tiền gửi gặp khó khăn và cần đến sự hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước thông qua các khoản vay đặc biệt, việc nắm rõ quy trình, thủ tục gia hạn là vô cùng quan trọng. Vậy theo quy định pháp luật hiện hành, tổ chức bảo hiểm tiền gửi cần chuẩn bị những hồ sơ gì để được gia hạn khoản vay đặc biệt này?

1. Thành phần hồ sơ đề nghị gia hạn khoản vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước

Theo quy định tại khoản 1 Điều 29c Thông tư 35/2025/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 7 Thông tư 02/2026/TT-NHNN), khi có nhu cầu gia hạn thời hạn vay đặc biệt, tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải chủ động chuẩn bị và gửi hồ sơ đến Ngân hàng Nhà nước.

Thời hạn nộp hồ sơ: Tối thiểu 40 ngày làm việc trước ngày đến hạn trả nợ.

Số lượng hồ sơ: 02 bộ hồ sơ đề nghị gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến Ngân hàng Nhà nước.

Hồ sơ đề nghị gia hạn bao gồm các văn bản pháp lý quan trọng sau:

• Giấy đề nghị gia hạn thời hạn vay đặc biệt: Văn bản này phải nêu rõ các thông tin cơ bản như tên tổ chức bảo hiểm tiền gửi; lý do cụ thể dẫn đến việc đề nghị gia hạn; số tiền đề nghị gia hạn; thời hạn đề nghị gia hạn; đồng thời phải có cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về việc cho vay đặc biệt.
• Báo cáo giải trình chi tiết: Đây là tài liệu cốt lõi thể hiện tính minh bạch và khả năng phục hồi tài chính của tổ chức, bao gồm:
  • Giải trình cụ thể về số tiền và thời hạn đề nghị gia hạn;
  • Lý do khách quan và chủ quan khiến tổ chức bảo hiểm tiền gửi chưa thể hoàn trả được nợ vay đặc biệt đúng hạn (trong đó phải nêu rõ các biện pháp, nỗ lực đã thực hiện để trả nợ; tình hình thực hiện lộ trình trả nợ và nguồn trả nợ đã báo cáo trước đó);
  • Các biện pháp dự kiến thực hiện trong thời gian tới để đảm bảo hoàn trả nợ vay đặc biệt, kèm theo lộ trình trả nợ chi tiết và nguồn tiền dự kiến (phải chỉ rõ các nguồn tiền hợp pháp theo quy định tại khoản 2 Điều 38 Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025).
• Nghị quyết của Hội đồng quản trị: Văn bản chính thức thông qua đề nghị gia hạn thời hạn cho vay đặc biệt, thể hiện sự đồng thuận và cam kết trách nhiệm của ban lãnh đạo cao nhất của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.

Lưu ý quan trọng: Trong thời hạn tối đa 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ hợp lệ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét và ra quyết định chính thức về việc có gia hạn thời hạn cho vay đặc biệt đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi hay không.

2. Trách nhiệm pháp lý của tổ chức bảo hiểm tiền gửi khi nhận vốn vay đặc biệt

Đi đôi với quyền lợi được hỗ trợ tài chính, tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải gánh vác những trách nhiệm pháp lý hết sức nặng nề nhằm bảo toàn nguồn vốn của Nhà nước. Theo quy định tại Điều 36a Thông tư 35/2025/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 15 Thông tư 02/2026/TT-NHNN), các trách nhiệm này bao gồm:

• Tính chính xác và trung thực của thông tin: Cung cấp đầy đủ, kịp thời và chính xác tuyệt đối cho Ngân hàng Nhà nước các văn bản, tài liệu liên quan đến việc vay vốn và gia hạn. Tổ chức phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp, hợp lệ của toàn bộ số liệu đã báo cáo.
• Sử dụng vốn đúng mục đích: Cam kết và thực hiện việc sử dụng tiền vay đặc biệt đúng mục đích duy trì an toàn hệ thống, chi trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền theo đúng quy định pháp luật. Tuyệt đối không được sử dụng nguồn vốn này cho các hoạt động đầu tư sai mục đích hoặc trục lợi cá nhân.
• Tuân thủ hợp đồng: Thực hiện ký kết hợp đồng cho vay đặc biệt, nhận giải ngân và hoàn trả nợ gốc, lãi đúng hạn theo các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng và quy định tại Thông tư 35/2025/TT-NHNN.

3. Phân công trách nhiệm của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước

Để quy trình cho vay đặc biệt và gia hạn diễn ra minh bạch, chặt chẽ, Ngân hàng Nhà nước đã phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị trực thuộc tại Điều 36b Thông tư 35/2025/TT-NHNN (được bổ sung bởi Điều 15 Thông tư 02/2026/TT-NHNN):

Vụ Chính sách tiền tệ

Đóng vai trò là đơn vị đầu mối, chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, tổng hợp ý kiến từ các đơn vị liên quan để trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét, quyết định việc cho vay đặc biệt hoặc gia hạn thời hạn cho vay đặc biệt đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi.

Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng

Phối hợp chặt chẽ với Vụ Chính sách tiền tệ trong quá trình thẩm định hồ sơ. Đồng thời, thực hiện chức năng giám sát thường xuyên hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Trường hợp phát hiện tổ chức sử dụng vốn sai mục đích hoặc vi phạm lộ trình trả nợ quy định tại khoản 3 Điều 29đ (được bổ sung bởi Điều 7 Thông tư 02/2026/TT-NHNN), Cục sẽ ban hành văn bản thông báo vi phạm gửi các bên liên quan.

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước

Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Thanh tra có quyền xử lý vi phạm theo thẩm quyền và có trách nhiệm thông báo ngay cho Thống đốc và các vụ, cục liên quan nếu phát hiện sai phạm trong việc sử dụng vốn vay đặc biệt.

Sở Giao dịch

Là đơn vị trực tiếp thực hiện các tác vụ nghiệp vụ bao gồm: ký kết hợp đồng cho vay đặc biệt theo mẫu quy định, thực hiện giải ngân nguồn vốn và đôn đốc, thu hồi nợ gốc, lãi theo đúng quyết định của Thống đốc. Sở Giao dịch cũng có trách nhiệm báo cáo định kỳ hằng tháng về tình hình dư nợ vay đặc biệt của tổ chức bảo hiểm tiền gửi theo quy định tại khoản 6 và khoản 7 Điều 29đ.

Vụ Tài chính - Kế toán

Chịu trách nhiệm hướng dẫn hạch toán kế toán chi tiết đối với các nghiệp vụ liên quan đến việc Ngân hàng Nhà nước cho vay đặc biệt và thu hồi nợ đối với tổ chức bảo hiểm tiền gửi, đảm bảo tính chính xác và thống nhất trong hệ thống sổ sách kế toán.

Tóm lại, việc gia hạn khoản vay đặc biệt từ Ngân hàng Nhà nước là một quy trình pháp lý chặt chẽ, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ phía tổ chức bảo hiểm tiền gửi và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị chức năng của Ngân hàng Nhà nước. Việc tuân thủ đúng thời hạn nộp hồ sơ và đảm bảo tính trung thực của các báo cáo giải trình là chìa khóa quyết định sự thành công của thủ tục này.