Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp vào những tháng đầu năm 2020, Chính phủ và cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) đã ban hành nhiều chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Một trong những chính sách được quan tâm nhất chính là việc tạm dừng đóng BHXH. Tuy nhiên, để áp dụng đúng và đủ, doanh nghiệp cần hiểu rõ bản chất của quy định này không phải là 'miễn đóng toàn bộ'.

Bản chất của việc 'Dừng đóng BHXH': Chỉ áp dụng với Quỹ hưu trí và tử tuất

Nhiều người sử dụng lao động và người lao động đang lầm tưởng rằng việc tạm dừng đóng BHXH nghĩa là không phải nộp bất kỳ khoản tiền nào cho cơ quan bảo hiểm. Thực tế, theo quy định tại khoản 1 Điều 88 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, việc tạm dừng đóng chỉ áp dụng riêng cho quỹ hưu trí và tử tuất.

"Trường hợp người sử dụng lao động gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến việc người lao động và người sử dụng lao động không có khả năng đóng bảo hiểm xã hội thì được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời gian không quá 12 tháng."

Cụ thể hóa quy định này, Điều 16 Nghị định 115/2015/NĐ-CP đã liệt kê các trường hợp được phép tạm dừng, bao gồm khó khăn do thay đổi cơ cấu công nghệ, khủng hoảng kinh tế hoặc các lý do bất khả kháng như thiên tai, hỏa hoạn và đặc biệt là dịch bệnh.

Hướng dẫn mới nhất từ Công văn 860/BHXH-BT trong mùa dịch Covid-19

Ngày 17/03/2020, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã ban hành Công văn số 860/BHXH-BT để hướng dẫn chi tiết việc thực hiện tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất đối với các đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Theo đó:

• Thời hạn giải quyết: Cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ và giải quyết tạm dừng đóng đến hết tháng 06/2020.
• Gia hạn: Nếu sau tháng 06/2020 dịch bệnh vẫn chưa thuyên giảm và doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn, thời gian tạm dừng có thể được xem xét kéo dài đến hết tháng 12/2020.

Lưu ý quan trọng: Trong thời gian tạm dừng đóng quỹ hưu trí và tử tuất, doanh nghiệp vẫn phải đóng đầy đủ và kịp thời các quỹ khác bao gồm: Quỹ ốm đau và thai sản; Quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; Quỹ bảo hiểm y tế và Bảo hiểm thất nghiệp. Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi khám chữa bệnh và các chế độ ngắn hạn cho người lao động ngay trong giai đoạn dịch bệnh.

Điều kiện khắt khe: Không phải mọi doanh nghiệp đều được 'ưu ái'

Pháp luật quy định ngưỡng cửa khá hẹp để doanh nghiệp có thể tiếp cận chính sách hỗ trợ này. Căn cứ khoản 2 Điều 16 Nghị định 115/2015/NĐ-CP, doanh nghiệp phải đáp ứng một trong hai điều kiện sau:

1. Về nhân sự: Có trên 50% số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc phải tạm thời nghỉ việc trên tổng số lao động có mặt trước khi tạm dừng sản xuất, kinh doanh.
2. Về tài sản: Bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản do dịch bệnh gây ra (không bao gồm giá trị quyền sử dụng đất).

Như vậy, những doanh nghiệp chỉ bị sụt giảm doanh thu nhẹ hoặc vẫn duy trì được phần lớn lực lượng lao động sẽ không thuộc diện được tạm dừng đóng. Việc thẩm định điều kiện này sẽ do cơ quan Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với cơ quan Tài chính cùng cấp thực hiện trước khi cơ quan BHXH ra quyết định cuối cùng.

Lời khuyên pháp lý cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát danh sách lao động tạm nghỉ việc và thống kê thiệt hại tài sản để chuẩn bị hồ sơ minh bạch. Việc cố tình khai báo sai lệch để trục lợi chính sách có thể dẫn đến các hình thức xử phạt vi phạm hành chính nghiêm trọng theo quy định về quản lý bảo hiểm. Đồng thời, hãy luôn cập nhật các thông báo mới nhất từ cơ quan BHXH địa phương để không bỏ lỡ các mốc thời gian quan trọng trong năm 2020.