Trong môi trường sản xuất kinh doanh hiện đại, việc đảm bảo sức khỏe cho người lao động không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của người sử dụng lao động. Một trong những vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm là quy mô nhân sự bao nhiêu thì cần phải thiết lập bộ phận y tế chuyên trách tại chỗ.

Quy định về quy mô lao động phải có bộ phận y tế

Căn cứ theo quy định tại Nghị định 39/2016/NĐ-CP, việc tổ chức bộ phận y tế được phân chia dựa trên tính chất ngành nghề và số lượng nhân viên thực tế tại cơ sở.

Đối với các ngành nghề có nguy cơ cao

Các lĩnh vực như chế biến thủy sản, khai khoáng, dệt may, da giày, sản xuất hóa chất, vật liệu xây dựng hay đóng tàu biển có yêu cầu khắt khe hơn về công tác y tế. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 37 Nghị định 39/2016/NĐ-CP:

• Dưới 300 lao động: Phải có ít nhất 01 người làm công tác y tế trình độ trung cấp.
• Từ 300 đến dưới 500 lao động: Phải có ít nhất 01 bác sĩ/y sĩ và 01 người làm y tế trình độ trung cấp.
• Từ 500 đến dưới 1.000 lao động: Phải có ít nhất 01 bác sĩ và mỗi ca làm việc phải có 01 người làm y tế trình độ trung cấp.
• Từ 1.000 lao động trở lên: Bắt buộc phải thành lập cơ sở y tế (phòng y tế) theo hình thức tổ chức phù hợp quy định pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

Đối với các ngành nghề thông thường khác

Với các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác, quy định có phần nới lỏng hơn theo khoản 2 Điều 37 Nghị định 39/2016/NĐ-CP:

• Dưới 500 lao động: Ít nhất 01 người làm y tế trình độ trung cấp.
• Từ 500 đến dưới 1.000 lao động: Ít nhất 01 y sĩ và 01 người làm y tế trình độ trung cấp.
• Trên 1.000 lao động: Phải có 01 bác sĩ và 01 người làm công tác y tế khác.

Yêu cầu khắt khe đối với nhân viên y tế doanh nghiệp

Không chỉ dừng lại ở số lượng, chất lượng đội ngũ y tế cũng được pháp luật quy định chi tiết. Theo Thông tư 28/2023/TT-BYT và Thông tư 29/2021/TT-BYT, nhân viên y tế tại cơ sở phải đáp ứng:

"Có trình độ chuyên môn về y tế bao gồm: bác sĩ, bác sĩ y tế dự phòng, cử nhân điều dưỡng, y sĩ, điều dưỡng trung học, hộ sinh viên; đồng thời phải có chứng chỉ chứng nhận chuyên môn về y tế lao động."

Nội dung đào tạo chuyên môn y tế lao động bao gồm quản lý yếu tố có hại, bệnh nghề nghiệp, sơ cấp cứu tại nơi làm việc và quản lý hồ sơ sức khỏe người lao động.

Giải pháp thay thế và chế tài xử phạt vi phạm

Trong trường hợp doanh nghiệp không thể tự tổ chức bộ phận y tế, pháp luật cho phép một giải pháp linh hoạt. Theo khoản 5 Điều 37 Nghị định 39/2016/NĐ-CP, đơn vị có thể ký hợp đồng với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ năng lực. Tuy nhiên, cơ sở này phải cam kết có mặt kịp thời trong vòng 30 - 60 phút khi có tình huống khẩn cấp xảy ra.

Nếu doanh nghiệp lơ là, không bố trí nhân sự hoặc không ký hợp đồng thay thế theo quy định, mức phạt sẽ không hề nhỏ. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 21 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Việc tuân thủ các quy định về y tế lao động không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn tạo dựng niềm tin, sự an tâm cho người lao động, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.