Vấn đề đất đai nằm trong hành lang bảo vệ an toàn công trình công cộng, đặc biệt là hành lang giao thông, luôn là điểm nóng gây nhiều tranh cãi và lo ngại cho người dân. Với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, các quy định về việc cấp Giấy chứng nhận (Sổ đỏ) và bồi thường thiệt hại đã có những thay đổi mang tính bước ngoặt, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người sử dụng đất.

1. Đất thuộc hành lang giao thông có được cấp Sổ đỏ không?

Đây là câu hỏi phổ biến nhất của các hộ gia đình có đất bám mặt đường hoặc gần các công trình giao thông trọng điểm. Câu trả lời là CÓ, nếu người sử dụng đất đáp ứng được các điều kiện pháp lý cần thiết.

Cụ thể, tại Điều 97 Nghị định 102/2024/NĐ-CP quy định về quản lý, sử dụng đất đối với trường hợp đang sử dụng đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình như sau:

Điều 97. Đất xây dựng các công trình, khu vực có hành lang bảo vệ an toàn

1. Việc quản lý, sử dụng đất đối với trường hợp đang sử dụng đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình, khu vực được quy định như sau:

a) Người sử dụng đất được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với trường hợp đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đai, trừ trường hợp đã có thông báo thu hồi đất hoặc quyết định thu hồi đất;

Như vậy, việc đất nằm trong hành lang giao thông không phải là rào cản tuyệt đối để từ chối cấp Sổ đỏ. Nếu thửa đất của bạn có nguồn gốc rõ ràng, sử dụng ổn định và không vi phạm các quy định về quy hoạch tại thời điểm bắt đầu sử dụng, bạn hoàn toàn có quyền nộp hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận.

2. Cách thể hiện thông tin hành lang giao thông trên Sổ đỏ mới

Khi được cấp Sổ đỏ, phần diện tích nằm trong hành lang giao thông sẽ được cơ quan chức năng ghi chú rõ ràng để người dân nắm bắt được các hạn chế về quyền sử dụng (ví dụ: không được xây dựng công trình kiên cố). Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và tránh các tranh chấp về sau.

Theo khoản 11 Điều 8 Thông tư 10/2024/TT-BTNMT, thông tin này được thể hiện tại mục "Ghi chú" trên Giấy chứng nhận:

"Trường hợp thửa đất hoặc một phần thửa đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình, khu vực bảo vệ, vành đai an toàn thì thể hiện: “Thửa đất (hoặc Thửa đất có ... m2 (nếu một phần thửa có hạn chế)) thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình, khu vực bảo vệ, vành đai an toàn ... (ghi tên của công trình có hành lang bảo vệ; khu vực bảo vệ, vành đai an toàn)”."

Bên cạnh đó, trên sơ đồ thửa đất, các đường chỉ giới quy hoạch và chỉ giới hành lang an toàn sẽ được vẽ bằng các nét đứt hoặc chấm đặc thù kèm mũi tên chỉ hướng phạm vi hành lang. Điều này giúp người dân dễ dàng nhận diện phần diện tích nào được phép xây dựng và phần nào phải giữ nguyên hiện trạng.

3. Quyền lợi bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất hành lang giao thông

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Đất đai 2024 là việc mở rộng và làm rõ các trường hợp được bồi thường khi đất nằm trong hành lang an toàn bị ảnh hưởng.

3.1. Điều kiện để được bồi thường về đất

Căn cứ khoản 2 Điều 95 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân sẽ được bồi thường nếu có một trong các loại giấy tờ sau:

• Đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng).
• Có quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của cơ quan có thẩm quyền.
• Có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024 (giấy tờ cũ trước năm 1993, giấy tờ của chế độ cũ...).
• Nhận chuyển nhượng hợp pháp nhưng chưa làm thủ tục đăng ký.

3.2. Bồi thường thiệt hại do hạn chế khả năng sử dụng đất

Trong nhiều trường hợp, Nhà nước không thu hồi đất nhưng việc xác lập hành lang an toàn giao thông làm hạn chế khả năng sử dụng đất của người dân (ví dụ: không được xây nhà cao tầng, không được trồng cây lâu năm). Khi đó, người dân vẫn được bồi thường thiệt hại.

Điều 106 Luật Đất đai 2024 quy định rõ:

Điều 106. Bồi thường thiệt hại đối với đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình...

Khi xây dựng công trình, khu vực có hành lang bảo vệ an toàn mà không thu hồi đất nằm trong phạm vi hành lang bảo vệ an toàn công trình... thì người sử dụng đất được bồi thường thiệt hại do hạn chế khả năng sử dụng đất, thiệt hại tài sản gắn liền với đất theo quy định của Chính phủ.

Đây là một quy định rất nhân văn, đảm bảo rằng người dân không bị thiệt thòi về kinh tế khi tài sản của mình nằm trong khu vực phục vụ lợi ích công cộng.

Kết luận và lời khuyên pháp lý

Tóm lại, đất thuộc hành lang giao thông hoàn toàn có thể được cấp Sổ đỏ và được bồi thường nếu đáp ứng các điều kiện về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất. Người dân cần chủ động kiểm tra quy hoạch tại địa phương và chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất để bảo vệ quyền lợi của mình.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục cấp Sổ đỏ cho đất hành lang giao thông hoặc chưa thỏa đáng với phương án bồi thường, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chuyên sâu, tránh những thiệt hại không đáng có.