Việc người Việt Nam định cư, học tập hoặc làm việc tại nước ngoài có nhu cầu mua bất động sản tại quê hương là một nhu cầu thực tế rất lớn. Tuy nhiên, do khoảng cách địa lý, không phải ai cũng có điều kiện trực tiếp về nước để thực hiện các thủ tục ký kết hợp đồng chuyển nhượng hay làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ). Trong bối cảnh đó, giải pháp tối ưu nhất chính là thực hiện thủ tục ủy quyền cho người thân tại Việt Nam thay mặt thực hiện các giao dịch này.

Thủ tục ủy quyền giúp người Việt ở nước ngoài dễ dàng sở hữu bất động sản tại quê hương (ảnh minh họa)

Căn cứ pháp lý về quyền đại diện theo ủy quyền

Theo quy định tại Điều 138 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự. Như vậy, pháp luật Việt Nam hoàn toàn cho phép bạn ủy quyền cho người thân (bố, mẹ, anh, chị, em...) tại Việt Nam để thay mặt bạn thực hiện các công việc như: tìm kiếm nhà đất, đàm phán giá cả, ký kết hợp đồng đặt cọc, hợp đồng chuyển nhượng và thực hiện các thủ tục hành chính để cấp Sổ đỏ đứng tên bạn.

Điều 138. Đại diện theo ủy quyền
1. Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.
...
3. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện.

Quy trình thực hiện thủ tục ủy quyền từ nước ngoài

Để văn bản ủy quyền có giá trị pháp lý tại Việt Nam, bạn cần thực hiện theo các bước cụ thể sau đây:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và soạn thảo văn bản ủy quyền

Bạn cần chuẩn bị các giấy tờ tùy thân còn hiệu lực để chứng minh quốc tịch và nhân thân của mình, bao gồm:

• Hộ chiếu Việt Nam hoặc các giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam khác.
• Chứng minh nhân dân hoặc Thẻ Căn cước công dân (bản sao của bạn và người nhận ủy quyền).
• Giấy tờ chứng minh mối quan hệ thân nhân (nếu cần thiết để làm rõ mục đích ủy quyền).

Nội dung văn bản ủy quyền cần được soạn thảo rõ ràng, chi tiết các phạm vi ủy quyền. Bạn nên nhờ luật sư tư vấn hoặc sử dụng mẫu văn bản ủy quyền chuẩn để đảm bảo không thiếu sót các quyền hạn cần thiết như: quyền ký hợp đồng, quyền nộp thuế, lệ phí, quyền nhận bản chính Sổ đỏ...

Viên chức lãnh sự tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hướng dẫn công dân thực hiện thủ tục (ảnh minh họa)

Bước 2: Công chứng văn bản ủy quyền tại Cơ quan đại diện Việt Nam

Đây là bước quan trọng nhất để văn bản ủy quyền có hiệu lực pháp luật tại Việt Nam. Theo quy định tại Điều 78 Luật Công chứng 2014, Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài có thẩm quyền công chứng văn bản ủy quyền.

Điều 78. Việc công chứng của cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài
1. Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài được công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền và các hợp đồng, giao dịch khác theo quy định của Luật này và pháp luật về lãnh sự, ngoại giao, trừ hợp đồng mua bán, chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê, thế chấp, góp vốn bằng bất động sản tại Việt Nam.

Lưu ý rằng, mặc dù cơ quan đại diện không được công chứng trực tiếp hợp đồng chuyển nhượng bất động sản tại Việt Nam, nhưng họ hoàn toàn có quyền công chứng Văn bản ủy quyền để bạn cho phép người khác thay mặt mình ký kết hợp đồng đó tại Việt Nam.

Bước 3: Gửi văn bản về Việt Nam và thực hiện giao dịch

Sau khi đã có văn bản ủy quyền được công chứng hợp lệ, bạn gửi bản chính văn bản này về Việt Nam cho người thân. Người nhận ủy quyền sẽ mang văn bản này kèm theo hồ sơ nhân thân của họ đến Văn phòng công chứng tại Việt Nam để thực hiện các bước tiếp theo của giao dịch mua bán đất đai theo quy định của Luật Đất đai 2013.

Những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro pháp lý

Khi thực hiện ủy quyền mua nhà đất từ xa, bạn cần đặc biệt lưu ý các vấn đề sau:

• Phạm vi ủy quyền: Cần ghi rõ người nhận ủy quyền được làm gì và không được làm gì. Tránh việc ủy quyền quá chung chung dẫn đến việc người nhận ủy quyền thực hiện các hành vi vượt quá ý chí của bạn.
• Thời hạn ủy quyền: Nên xác định rõ thời hạn ủy quyền (ví dụ: cho đến khi hoàn thành thủ tục sang tên Sổ đỏ) để văn bản tự động hết hiệu lực khi công việc kết thúc.
• Thanh toán tiền mua đất: Để đảm bảo an toàn tài chính, bạn nên thực hiện việc chuyển khoản thanh toán trực tiếp cho bên bán thông qua hệ thống ngân hàng, thay vì giao tiền mặt cho người nhận ủy quyền nếu không thực sự tin tưởng.

Việc nắm vững các quy định pháp luật về ủy quyền không chỉ giúp bạn tiết kiệm thời gian, công sức mà còn bảo vệ quyền sở hữu tài sản của mình một cách bền vững nhất khi đang ở xa tổ quốc.