Việc nắm rõ các quy định về quyền hạn của lực lượng chức năng khi thực thi nhiệm vụ không chỉ giúp người dân tự tin hơn khi tham gia giao thông mà còn đảm bảo tính thượng tôn pháp luật. Đặc biệt, với sự ra đời của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, các căn cứ để Cảnh sát giao thông (CSGT) dừng phương tiện đã được quy định rất cụ thể và minh bạch.

04 trường hợp CSGT được dừng xe kiểm tra theo quy định mới

Theo quy định tại Điều 66 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, lực lượng CSGT chỉ được dừng phương tiện tham gia giao thông đường bộ để kiểm tra, kiểm soát trong các trường hợp sau đây:

"1. Khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc có căn cứ xác định có hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ hoặc vi phạm pháp luật khác;
2. Thực hiện theo mệnh lệnh, kế hoạch tuần tra, kiểm soát của cấp có thẩm quyền để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và vi phạm pháp luật khác;
3. Phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm; phòng, chống thiên tai; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống dịch bệnh;
4. Có tin báo, tố giác, phản ánh, kiến nghị, đề nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân về hành vi vi phạm pháp luật của người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ."

Như vậy, việc dừng xe không thể thực hiện một cách tùy tiện. Nếu không thuộc một trong các trường hợp nêu trên, việc yêu cầu dừng phương tiện có thể được xem là không đúng quy trình nghiệp vụ.

Yêu cầu đối với việc dừng và kiểm soát phương tiện

Không chỉ quy định về "khi nào", pháp luật còn quy định rất chặt chẽ về "như thế nào". Tại Thông tư 73/2024/TT-BCA, Bộ Công an đã đề ra các nguyên tắc bắt buộc khi thực hiện dừng xe:

• Tính an toàn: Việc dừng xe phải đảm bảo an toàn cho người thực thi công vụ, người bị kiểm tra và các phương tiện khác đang lưu thông.
• Không gây cản trở: Vị trí dừng xe không được gây ùn tắc giao thông hoặc làm gián đoạn dòng chảy phương tiện một cách bất hợp lý.
• Sử dụng thiết bị nghiệp vụ: Khi kiểm soát tại một điểm cố định, tổ công tác phải sử dụng cọc tiêu hình chóp nón hoặc dây căng để phân định khu vực thực thi công vụ theo quy định tại khoản 3 Điều 12 Thông tư 73/2024/TT-BCA.

Quy trình làm việc của CSGT khi dừng phương tiện

Khi phương tiện đã dừng đúng vị trí, cán bộ CSGT phải thực hiện đúng quy trình được quy định tại Điều 14 Thông tư 73/2024/TT-BCA:

1. Chào theo điều lệnh: Cán bộ phải thực hiện động tác chào theo Điều lệnh Công an nhân dân (trừ trường hợp biết người đó có hành vi phạm tội, phạm pháp quả tang).
2. Thông báo lý do: CSGT phải thông báo rõ ràng căn cứ dừng phương tiện và nội dung kiểm soát.
3. Yêu cầu xuất trình giấy tờ: Người điều khiển phương tiện cần xuất trình các loại giấy tờ như Giấy phép lái xe, Đăng ký xe, Giấy chứng nhận kiểm định (đối với xe ô tô)...

Trong bối cảnh chuyển đổi số, nếu các thông tin giấy tờ đã được tích hợp vào tài khoản định danh điện tử (VNeID) và có giá trị sử dụng theo quy định, người dân có thể xuất trình qua ứng dụng để cán bộ kiểm tra trực tuyến.

Lời khuyên pháp lý cho người tham gia giao thông

Khi bị yêu cầu dừng xe, điều quan trọng nhất là bạn cần giữ thái độ bình tĩnh và hợp tác. Hãy yêu cầu cán bộ CSGT thông báo rõ lỗi vi phạm hoặc căn cứ dừng xe. Nếu bạn cho rằng việc dừng xe hoặc xử phạt là không đúng quy định, bạn có quyền ghi ý kiến vào biên bản hoặc thực hiện quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Việc hiểu đúng luật không chỉ giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, thượng tôn pháp luật.