Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là Sổ đỏ) cho các cơ sở tôn giáo không chỉ là sự ghi nhận về mặt pháp lý mà còn giúp các tổ chức này yên tâm hoạt động, bảo vệ quyền lợi hợp pháp đối với diện tích đất đang sử dụng. Tuy nhiên, với những thay đổi quan trọng từ Luật Đất đai 2024, nhiều cơ sở vẫn còn lúng túng về quy trình thực hiện.

1. Điều kiện để cơ sở tôn giáo được "khai sinh" Sổ đỏ

Không phải mọi diện tích đất cơ sở tôn giáo đang sử dụng đều mặc nhiên được cấp Sổ đỏ. Theo quy định tại Điều 145 Luật Đất đai 2024, việc công nhận quyền sử dụng đất cho tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc phải thỏa mãn các tiêu chí khắt khe về nguồn gốc và hiện trạng sử dụng.

Cụ thể, cơ sở tôn giáo sẽ được cấp Giấy chứng nhận với thời hạn sử dụng đất ổn định lâu dài và không phải nộp tiền sử dụng đất nếu đáp ứng đủ 03 điều kiện sau:

• Pháp nhân hợp pháp: Tổ chức tôn giáo hoặc tổ chức tôn giáo trực thuộc phải được Nhà nước cho phép hoạt động chính thức.
• Đất sạch, không tranh chấp: Diện tích đất đề nghị cấp sổ phải không có tranh chấp. Trong trường hợp có tranh chấp, phải có bản án hoặc quyết định giải quyết của cơ quan có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật.
• Nguồn gốc đất rõ ràng: Đất không phải là loại nhận chuyển nhượng hoặc nhận tặng cho từ sau ngày 01/7/2004.

"Diện tích đất của tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc sau khi đã xử lý theo quy định... thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất với thời hạn sử dụng đất ổn định lâu dài và hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất..."

2. Hồ sơ đề nghị cấp Sổ đỏ gồm những gì?

Để quá trình thẩm định diễn ra thuận lợi, các cơ sở tôn giáo cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ đầy đủ theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 28 Nghị định 101/2024/NĐ-CP. Các thành phần cốt lõi bao gồm:

• Đơn đăng ký: Sử dụng Mẫu số 05/ĐK ban hành kèm theo Nghị định 101/2024/NĐ-CP.
• Báo cáo rà soát hiện trạng: Đây là tài liệu quan trọng (Mẫu số 05a/ĐK) để cơ quan chức năng nắm bắt thực tế sử dụng đất của tổ chức.
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng: Các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024 (nếu có).
• Bản đồ địa chính: Trích lục hoặc sơ đồ thửa đất để xác định ranh giới chính xác.

3. Quy trình 4 bước thực hiện thủ tục

Hiện nay, thủ tục hành chính về đất đai đã được đơn giản hóa đáng kể thông qua cơ chế một cửa. Đại diện cơ sở tôn giáo thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ. Có thể lựa chọn nộp tại Bộ phận Một cửa của UBND cấp tỉnh hoặc Văn phòng đăng ký đất đai.

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra. Cán bộ tiếp nhận sẽ kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ. Nếu thiếu, cơ sở sẽ được hướng dẫn bổ sung ngay.

Bước 3: Giải quyết yêu cầu. Cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra thực tế, xác định ranh giới và trình UBND cấp tỉnh quyết định cấp Giấy chứng nhận.

Bước 4: Trả kết quả. Cơ sở tôn giáo nhận Sổ đỏ tại nơi nộp hồ sơ sau khi hoàn thành các nghĩa vụ (nếu có).

Việc nắm vững các quy định pháp luật về đất đai không chỉ giúp các cơ sở tôn giáo bảo vệ tài sản của mình mà còn góp phần vào công tác quản lý nhà nước về đất đai hiệu quả hơn. Nếu gặp khó khăn trong quá trình thực hiện, các tổ chức nên tham vấn ý kiến từ các chuyên gia pháp lý hoặc cơ quan quản lý đất đai tại địa phương.