Ly hôn là một quyết định khó khăn và đau lòng, đặc biệt là khi một trong hai người đang phải chấp hành án phạt tù. Trong hoàn cảnh này, người vợ thường đối mặt với nhiều rào cản tâm lý và pháp lý khi muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân để ổn định cuộc sống. Nhiều câu hỏi đặt ra: Liệu pháp luật có cho phép ly hôn khi chồng không thể có mặt tại Tòa? Thủ tục tống đạt văn bản và lấy lời khai sẽ diễn ra như thế nào? Dưới đây là những giải đáp chi tiết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 04/2021.

1. Quyền đơn phương ly hôn khi chồng đang đi tù

Theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quyền yêu cầu giải quyết ly hôn thuộc về vợ, chồng hoặc cả hai người. Pháp luật Việt Nam hiện hành không có bất kỳ quy định nào hạn chế quyền ly hôn của một người chỉ vì người kia đang chấp hành hình phạt tù.

Thực tế, việc người chồng đi tù thường dẫn đến tình trạng vợ chồng không thể quan tâm, chăm sóc lẫn nhau, mục đích của hôn nhân không đạt được. Do đó, người vợ hoàn toàn có quyền gửi đơn yêu cầu ly hôn đơn phương đến Tòa án để bảo vệ quyền lợi và tương lai của mình.

2. Căn cứ pháp lý để Tòa án giải quyết cho ly hôn

Để Tòa án chấp nhận yêu cầu ly hôn đơn phương, người vợ cần chứng minh được tình trạng hôn nhân đã thực sự trầm trọng. Căn cứ theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc:

• Vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình;
• Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng (như nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, giúp đỡ nhau) làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Trong bối cảnh người chồng đang thi hành án, việc chia cách về không gian và thời gian, cùng với những lỗi lầm dẫn đến án phạt tù, thường là những yếu tố quan trọng để Tòa án xem xét về sự rạn nứt không thể hàn gắn của quan hệ vợ chồng.

3. Hồ sơ ly hôn với người đang chấp hành án phạt tù

Người vợ cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ để nộp cho Tòa án, bao gồm:

• Đơn khởi kiện về việc ly hôn: Viết theo mẫu quy định của Tòa án.
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn: Bản chính (nếu mất phải xin trích lục từ sổ gốc tại UBND nơi đăng ký).
• Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân: Bản sao có chứng thực của cả vợ và chồng.
• Sổ hộ khẩu gia đình: Bản sao có chứng thực.
• Giấy khai sinh của các con chung: Bản sao có chứng thực (nếu có).
• Giấy tờ chứng minh về tài sản và nợ chung: Nếu có yêu cầu Tòa án phân chia.
• Văn bản xác nhận về việc chồng đang đi tù: Bản sao bản án hoặc quyết định thi hành án phạt tù của Tòa án.

4. Thẩm quyền và quy trình giải quyết của Tòa án

Xác định Tòa án có thẩm quyền là bước then chốt. Theo Điều 35 và Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm quyền giải quyết vụ án ly hôn đơn phương thuộc về Tòa án nhân dân cấp huyện nơi bị đơn cư trú.

Đối với người đang đi tù, nơi cư trú được xác định là nơi người đó cư trú trước khi đi tù hoặc nơi có trụ sở của trại giam. Thông thường, để thuận tiện cho việc lấy lời khai và tống đạt văn bản, người vợ nên nộp đơn tại Tòa án nơi người chồng cư trú trước khi chấp hành án hoặc phối hợp với Tòa án nơi có trại giam đóng trụ sở.

5. Vấn đề hòa giải khi bị đơn đang ở trong tù

Theo quy định, Tòa án bắt buộc phải tiến hành hòa giải. Tuy nhiên, do người chồng đang bị hạn chế quyền tự do, việc hòa giải trực tiếp tại Tòa án là không thể. Trong trường hợp này, Thẩm phán sẽ trực tiếp đến trại giam để lấy lời khai của người chồng và tiến hành các thủ tục hòa giải tại đó.

Nếu sau khi hòa giải mà người vợ vẫn giữ nguyên ý định ly hôn và người chồng không có ý kiến phản đối hoặc có ý kiến nhưng không có căn cứ hàn gắn, Tòa án sẽ đưa vụ án ra xét xử vắng mặt bị đơn theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Việc ly hôn khi chồng đang đi tù tuy có những đặc thù về mặt thủ tục nhưng quyền lợi của người vợ và con cái luôn được pháp luật bảo vệ công bằng. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tiếp cận hồ sơ hoặc tống đạt văn bản, hãy tìm đến sự hỗ trợ của các chuyên gia pháp lý để được tư vấn kịp thời.