Tình trạng học sinh viết, vẽ trực tiếp vào sách giáo khoa (SGK) không chỉ gây lãng phí hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm mà còn làm mất đi cơ hội tái sử dụng sách cho các thế hệ sau. Trước thực trạng này, ngày 24/09/2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Chỉ thị 3798/CT-BGDĐT nhằm chấn chỉnh việc sử dụng sách giáo khoa và sách tham khảo trong các cơ sở giáo dục phổ thông.

Thực trạng lãng phí và mục tiêu của Chỉ thị 3798

Theo số liệu được công bố tại thời điểm ban hành văn bản, tỷ lệ sách giáo khoa được sử dụng lại tại Việt Nam hiện mới chỉ đạt khoảng 35%. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến con số khiêm tốn này là do thói quen viết, vẽ hoặc làm bài tập trực tiếp vào sách của học sinh. Điều này khiến những cuốn sách dù còn mới về hình thức nhưng lại không thể chuyển giao cho học sinh khóa sau.

Tại Chỉ thị 3798/CT-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) nêu rõ:

"Để học sinh không viết vào sách giáo khoa trong quá trình thực hiện các hoạt động học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các cơ sở giáo dục phổ thông và giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa, nhắc nhở học sinh có ý thức giữ gìn, không được viết, vẽ vào sách để sử dụng sách giáo khoa được lâu bền."

Việc ban hành Chỉ thị này không chỉ hướng tới mục tiêu tiết kiệm kinh phí cho gia đình và xã hội mà còn giáo dục cho học sinh ý thức trân trọng tri thức và bảo vệ tài sản chung.

Nhiệm vụ trọng tâm đối với các Sở GDĐT và cơ sở giáo dục

Bộ trưởng Bộ GDĐT yêu cầu Giám đốc các Sở GDĐT phải trực tiếp chỉ đạo các Phòng GDĐT và các trường phổ thông trên địa bàn thực hiện nghiêm túc các nội dung sau:

• Quán triệt tinh thần giữ gìn sách: Tổ chức tuyên truyền đến từng cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về việc bảo quản SGK để sử dụng lâu bền.
• Thay đổi phương pháp học tập: Hướng dẫn học sinh nghiên cứu SGK nhưng phải ghi kết quả học tập, làm bài tập vào vở thay vì điền trực tiếp vào sách.
• Kiểm soát sách tham khảo: Tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp ép buộc học sinh mua quá nhiều sách tham khảo nhưng không sử dụng hiệu quả, gây lãng phí theo quy định tại Thông tư 21/2014/TT-BGDĐT.

Trách nhiệm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam

Không chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở người sử dụng, Bộ GDĐT cũng quy trách nhiệm cho đơn vị biên soạn và phát hành. Cụ thể, Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam có nhiệm vụ:

1. Rà soát, đánh giá lại toàn bộ quy trình in ấn và phát hành SGK hiện hành.

2. Có phương án chỉnh sửa bản thảo SGK nhằm hạn chế tối đa các khoảng trống, bảng biểu dễ gây hiểu lầm khiến học sinh ghi trực tiếp vào sách.

3. Báo cáo phương án chỉnh sửa cụ thể cho Bộ GDĐT trước khi tiến hành tái bản.

Lời khuyên cho phụ huynh và học sinh

Để thực hiện tốt tinh thần của Chỉ thị 3798/CT-BGDĐT, phụ huynh nên nhắc nhở con em mình bọc sách cẩn thận ngay từ đầu năm học. Việc sử dụng các loại nhãn dán hoặc ghi chú rời (giấy note) thay vì viết trực tiếp lên trang sách là một giải pháp hiệu quả để vừa đảm bảo việc học tập, vừa giữ gìn được giá trị của cuốn sách cho những người sử dụng sau.

Hy vọng với sự vào cuộc quyết liệt của ngành giáo dục, tình trạng lãng phí sách giáo khoa sẽ sớm được khắc phục, góp phần xây dựng một môi trường giáo dục tiết kiệm và bền vững.