Trong quá trình tham gia giao thông, không ít tài xế cảm thấy ngỡ ngàng, thậm chí là bức xúc khi bị lực lượng Cảnh sát giao thông yêu cầu kiểm tra tải trọng và thực hiện việc cân luôn cả người ngồi trên cabin. Câu hỏi đặt ra là: Liệu hành vi này có đúng với quy định của pháp luật hay là một sự lạm quyền trong thực thi công vụ?

Để trả lời thắc mắc này, chúng ta cần đối chiếu trực tiếp với các quy định chuyên ngành về vận tải đường bộ do Bộ Giao thông vận tải ban hành.

Khái niệm về xe quá tải trọng theo quy định hiện hành

Trước hết, cần hiểu rõ thế nào là một phương tiện vi phạm về tải trọng. Theo quy định tại Điều 9 Thông tư 46/2015/TT-BGTVT (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 46/2019/TT-BGTVT), xe quá tải trọng được định nghĩa như sau:

"1. Xe quá tải trọng là phương tiện giao thông cơ giới đường bộ có tổng trọng lượng của xe hoặc có tải trọng trục xe vượt quá tải trọng khai thác của đường bộ."

Như vậy, mấu chốt nằm ở cụm từ "tổng trọng lượng của xe". Nếu tổng trọng lượng này vượt ngưỡng cho phép của cung đường hoặc cầu đường, phương tiện đó sẽ bị coi là vi phạm.

Tại sao phải cân cả người ngồi trên xe?

Nhiều người lầm tưởng rằng tải trọng xe chỉ bao gồm khối lượng của bản thân chiếc xe và hàng hóa được chở phía sau. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam có cách tính chi tiết và bao quát hơn để đảm bảo an toàn kỹ thuật hạ tầng giao thông.

Căn cứ vào khoản 1 Điều 3 Thông tư 46/2015/TT-BGTVT, giải thích về thuật ngữ tổng trọng lượng xe được nêu rõ:

"1. Tổng trọng lượng (khối lượng toàn bộ) của xe gồm trọng lượng (khối lượng) bản thân xe cộng với trọng lượng (khối lượng) của người, hành lý và hàng hóa xếp trên xe (nếu có)."

Quy định này cho thấy, khi đưa xe lên bàn cân điện tử để xác định vi phạm, con số hiển thị cuối cùng phải bao gồm tất cả các yếu tố đang hiện diện trên xe tại thời điểm đó, bao gồm:

• Khối lượng bản thân xe: Xác định theo giấy chứng nhận kiểm định.
• Khối lượng hàng hóa: Toàn bộ vật phẩm, nguyên liệu được vận chuyển.
• Khối lượng người: Bao gồm tài xế và tất cả hành khách, phụ xe ngồi trên cabin hoặc thùng xe (nếu được phép).
• Hành lý: Các đồ dùng cá nhân đi kèm người trên xe.

Kết luận từ chuyên gia pháp lý

Dựa trên các căn cứ nêu trên, việc Cảnh sát giao thông yêu cầu tài xế và người trên xe giữ nguyên vị trí khi xe đi qua bàn cân, hoặc thực hiện phép tính cộng dồn khối lượng người vào tổng trọng lượng xe là hoàn toàn đúng quy định pháp luật. Đây không phải là hành vi gây khó dễ mà là quy trình bắt buộc để xác định chính xác mức độ tác động của phương tiện lên bề mặt đường bộ.

Các bác tài cần lưu ý, việc chở quá tải trọng không chỉ dẫn đến những mức phạt hành chính rất nặng theo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn thảm khốc và làm hư hỏng nhanh chóng các công trình giao thông quốc gia.

Hy vọng thông tin này giúp quý độc giả và các lái xe có cái nhìn đúng đắn hơn về quy trình kiểm tra của lực lượng chức năng, từ đó chấp hành tốt các quy định để đảm bảo an toàn cho chính mình và cộng đồng.