Trong bối cảnh Bộ luật Lao động 2019 chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 nhằm hướng dẫn chi tiết nhiều nội dung quan trọng, trong đó có các hình thức trả lương. Việc hiểu rõ cách thức tính toán và chi trả lương không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn giúp người lao động tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Quyền thỏa thuận hình thức trả lương giữa các bên

Theo quy định tại khoản 1 Điều 96 Bộ luật Lao động 2019, hình thức trả lương là nội dung do người sử dụng lao động và người lao động tự nguyện thỏa thuận. Cụ thể:

"Người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận về hình thức trả lương theo thời gian, sản phẩm hoặc khoán."

Sự thay đổi này nhấn mạnh tính tự chủ trong quan hệ lao động, tuy nhiên, mọi thỏa thuận phải được ghi rõ trong hợp đồng lao động và không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định.

Chi tiết 3 hình thức trả lương theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP

Để cụ thể hóa quy định trên, Điều 54 Nghị định 145/2020/NĐ-CP đã phân loại và hướng dẫn cách tính cho từng hình thức trả lương như sau:

1. Trả lương theo thời gian

Đây là hình thức phổ biến nhất, căn cứ vào thời gian làm việc thực tế của người lao động theo tháng, tuần, ngày hoặc giờ. Cách xác định cụ thể:

• Tiền lương tháng: Trả cho một tháng làm việc xác định trên cơ sở hợp đồng lao động.
• Tiền lương tuần: Trả cho một tuần làm việc. Trường hợp hợp đồng thỏa thuận lương tháng thì tiền lương tuần = (Tiền lương tháng x 12 tháng) / 52 tuần.
• Tiền lương ngày: Trả cho một ngày làm việc. Nếu lương tháng, tiền lương ngày = Tiền lương tháng / số ngày làm việc bình thường trong tháng theo quy định của doanh nghiệp.
• Tiền lương giờ: Trả cho một giờ làm việc. Tiền lương giờ = Tiền lương ngày / số giờ làm việc bình thường trong ngày.

2. Trả lương theo sản phẩm

Hình thức này thường áp dụng cho các công việc có thể định lượng rõ ràng về kết quả. Tiền lương được trả căn cứ vào mức độ hoàn thành số lượng, chất lượng sản phẩm theo định mức lao động và đơn giá sản phẩm đã được hai bên thống nhất. Điều này khuyến khích người lao động tăng năng suất nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ.

3. Tiền lương khoán

Lương khoán được áp dụng khi người lao động được giao một khối lượng công việc nhất định và phải hoàn thành trong một khoảng thời gian cụ thể. Tiền lương được trả căn cứ vào khối lượng, chất lượng công việc và thời gian hoàn thành theo thỏa thuận.

Quy định về trả lương qua tài khoản và phí ngân hàng

Một điểm mới đáng chú ý mà người lao động cần quan tâm là khi lựa chọn hình thức trả lương qua tài khoản cá nhân tại ngân hàng. Theo quy định mới, người sử dụng lao động phải trả các loại phí liên quan đến việc mở tài khoản và chuyển tiền lương. Quy định này nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí cho người lao động, đảm bảo họ nhận được trọn vẹn thành quả lao động của mình.

Lời khuyên pháp lý

Nghị định 145/2020/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/02/2021. Tuy nhiên, các quy định về tiền lương trong Bộ luật Lao động 2019 đã bắt đầu áp dụng từ 01/01/2021. Do đó, ngay từ thời điểm này (tháng 12/2020), các doanh nghiệp cần rà soát lại quy chế trả lương, hệ thống thang bảng lương và các điều khoản trong hợp đồng lao động để đảm bảo sự chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, tránh các tranh chấp lao động không đáng có.

Người lao động cũng nên chủ động trao đổi với bộ phận nhân sự hoặc công đoàn cơ sở để hiểu rõ hình thức trả lương đang áp dụng đối với mình là gì và cách tính toán có đúng theo tinh thần của Nghị định 145 hay không.