Trong lộ trình tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, việc chuyển đổi vị trí từ cán bộ sang công chức cấp xã là vấn đề được rất nhiều người quan tâm. Đặc biệt, theo các quy định mới có hiệu lực từ cuối năm 2019 và đầu năm 2020, cơ chế tiếp nhận cán bộ xã vào công chức xã đã có những thay đổi quan trọng, mở ra cơ hội cho những người có năng lực và kinh nghiệm thực tiễn lâu năm.

Cơ chế tuyển dụng công chức cấp xã theo quy định hiện hành

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 112/2011/NĐ-CP, về nguyên tắc, các chức danh công chức cấp xã phải được tuyển dụng thông qua hình thức thi tuyển công khai. Hình thức xét tuyển chỉ được áp dụng hạn chế đối với các xã thuộc vùng miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số hoặc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Tuy nhiên, bên cạnh hai hình thức phổ biến trên, pháp luật còn quy định một "cánh cửa" khác dành cho các trường hợp đặc biệt. Cụ thể, Điều 21 Nghị định 112/2011/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 34/2019/NĐ-CP) cho phép tiếp nhận vào công chức cấp xã không qua thi tuyển đối với các đối tượng sau:

• Người tốt nghiệp đại học loại giỏi ở trong nước hoặc loại khá trở lên ở nước ngoài, có chuyên môn phù hợp.
• Người có trình độ đại học trở lên, có ít nhất 05 năm công tác trong ngành, lĩnh vực cần tuyển và có đóng BHXH bắt buộc.
• Đặc biệt: Cán bộ cấp xã thôi giữ chức vụ bầu cử mà trước đó từng là công chức cấp xã.

Điều kiện chi tiết để cán bộ xã được xét chuyển sang công chức xã

Để cụ thể hóa các quy định tại Nghị định, Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư 13/2019/TT-BNV. Tại khoản 3 Điều 6 Thông tư 13/2019/TT-BNV, cán bộ cấp xã khi thôi đảm nhiệm chức vụ (do hết nhiệm kỳ hoặc vì lý do khách quan khác) sẽ được xem xét tiếp nhận vào công chức xã nếu thỏa mãn các tiêu chuẩn khắt khe:

"a) Đạt các tiêu chuẩn quy định tại Điều 1 Thông tư này;
b) Tại thời điểm tiếp nhận không trong thời gian bị xem xét kỷ luật; bị điều tra, truy tố, xét xử và không trong thời hạn bị thi hành kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
c) Còn vị trí chức danh công chức cấp xã cần tuyển dụng."

Về trình độ chuyên môn, yêu cầu chung là phải tốt nghiệp Đại học trở lên chuyên ngành phù hợp. Riêng đối với các xã vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, tiêu chuẩn có thể hạ xuống trình độ Trung cấp trở lên tùy theo quy định của UBND cấp tỉnh.

Lưu ý quan trọng: Nếu trước khi được bầu làm cán bộ xã, người đó chưa từng là công chức thì thời gian giữ chức vụ cán bộ xã phải đạt từ đủ 60 tháng (05 năm) trở lên mới đủ điều kiện xét chuyển đặc biệt này.

Chuyển từ cán bộ sang công chức xã có phải tập sự không?

Đây là câu hỏi mà nhiều cán bộ xã băn khoăn khi chuẩn bị chuyển đổi vị trí công tác. Căn cứ vào khoản 2 Điều 62 Luật Cán bộ, công chức 2008, quy định về việc chuyển đổi giữa các ngạch cán bộ, công chức cấp xã như sau:

"Cán bộ cấp xã khi thôi đảm nhiệm chức vụ, nếu có đủ tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định của pháp luật thì được xem xét chuyển thành công chức cấp xã; trong trường hợp này được miễn chế độ tập sự và được hưởng chế độ, chính sách liên tục."

Như vậy, pháp luật ưu tiên ghi nhận quá trình cống hiến và kinh nghiệm làm việc của cán bộ xã. Khi đã đủ điều kiện để được tiếp nhận vào công chức, họ sẽ không phải thực hiện chế độ tập sự. Điều này giúp đảm bảo tính liên tục trong công tác quản lý nhà nước tại địa phương và bảo vệ quyền lợi về lương, phụ cấp cho người lao động.

Lời khuyên pháp lý cho cán bộ cấp xã

Việc chuyển đổi từ cán bộ sang công chức không phải là quyền đương nhiên mà phụ thuộc vào chỉ tiêu biên chế và sự xem xét của cơ quan có thẩm quyền (thường là UBND cấp huyện). Do đó, cán bộ xã cần chủ động:

1. Hoàn thiện các bằng cấp chuyên môn, chứng chỉ tin học, ngoại ngữ theo chuẩn mới của Thông tư 13/2019/TT-BNV.
2. Giữ vững kỷ luật công vụ, tránh các sai phạm dẫn đến bị kỷ luật trong nhiệm kỳ.
3. Liên hệ với Phòng Nội vụ cấp huyện để nắm bắt kịp thời các đợt xét chuyển hoặc tuyển dụng đặc biệt.

Tóm lại, cánh cửa trở thành công chức xã luôn rộng mở cho những cán bộ xã có tâm, có tầm và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn pháp lý hiện hành.