Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, việc tận dụng thời gian rảnh để kinh doanh thêm nhằm cải thiện thu nhập là nhu cầu chính đáng của nhiều người. Tuy nhiên, đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức – những người chịu sự điều chỉnh của các quy định nghiêm ngặt về kỷ luật công vụ, câu hỏi "có được bán hàng online hay không" luôn là vấn đề cần được làm rõ để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc.

Pháp luật có cấm cán bộ, công chức bán hàng online?

Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần đối chiếu với các quy định tại Luật cán bộ, công chức 2008. Cụ thể, tại Điều 20 của Luật này quy định về những việc cán bộ, công chức không được làm liên quan đến đạo đức công vụ, trong đó nhấn mạnh việc không được làm những việc liên quan đến sản xuất, kinh doanh, công tác nhân sự theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng và pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Bên cạnh đó, theo quy định tại Luật phòng, chống tham nhũng 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2012) và Luật Doanh nghiệp 2014, cán bộ, công chức bị cấm thành lập, tham gia thành lập hoặc tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Tuy nhiên, việc bán hàng online với tính chất là hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ, không thành lập doanh nghiệp, thường được hiểu là hoạt động kinh doanh cá thể hoặc hộ kinh doanh. Hiện nay, không có văn bản pháp luật nào cấm tuyệt đối cán bộ, công chức thực hiện các giao dịch mua bán hàng hóa trên mạng xã hội hoặc các sàn thương mại điện tử để tăng thêm thu nhập ngoài giờ làm việc.

Những "vùng cấm" cán bộ, công chức cần đặc biệt lưu ý

Dù không bị cấm bán hàng online nói chung, nhưng cán bộ, công chức vẫn phải đối mặt với những giới hạn pháp lý cụ thể sau đây:

1. Tuyệt đối không tham gia bán hàng đa cấp

Đây là một quy định mới và rất rõ ràng tại Nghị định 40/2018/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Theo đó, cán bộ, công chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức là đối tượng không được phép tham gia bán hàng đa cấp. Do đó, nếu hoạt động bán hàng online của công chức nằm trong hệ thống đa cấp thì đây là hành vi vi phạm pháp luật.

2. Không sử dụng thời giờ làm việc để kinh doanh

Kỷ luật, kỷ cương hành chính là yêu cầu hàng đầu đối với người làm việc trong bộ máy nhà nước. Theo Chỉ thị 26/CT-TTg năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ, cán bộ, công chức phải sử dụng có hiệu quả thời giờ làm việc, không làm việc riêng trong giờ hành chính. Việc đăng bài, tư vấn khách hàng, chốt đơn hay livestream bán hàng trong giờ làm việc là hành vi vi phạm kỷ luật công vụ nghiêm trọng.

3. Quy tắc ứng xử tại nơi làm việc

Tại một số địa phương như Hà Nội, UBND Thành phố đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử (kèm theo Quyết định 522/QĐ-UBND) quy định rõ: Cán bộ, công chức không được quảng cáo, vận động, mời gọi đồng nghiệp và công dân mua, bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ có tính chất kinh doanh trong giờ làm việc. Điều này nhằm đảm bảo môi trường làm việc chuyên nghiệp và tránh gây phiền hà cho người dân khi đến liên hệ công tác.

Lời khuyên cho cán bộ, công chức muốn kinh doanh thêm

Để việc bán hàng online không ảnh hưởng đến uy tín và sự nghiệp, cán bộ, công chức cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Tách bạch thời gian: Chỉ thực hiện các hoạt động kinh doanh vào buổi tối, ngày nghỉ hoặc giờ nghỉ trưa.
• Lựa chọn mặt hàng phù hợp: Tránh các mặt hàng nhạy cảm hoặc các hình thức kinh doanh bị pháp luật hạn chế đối với công chức (như đa cấp).
• Đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ: Không để việc kinh doanh riêng làm xao nhãng hoặc ảnh hưởng đến chất lượng công việc chuyên môn tại cơ quan.
• Giữ gìn hình ảnh: Ngôn từ và phong cách bán hàng trên mạng xã hội cần chuẩn mực, không làm ảnh hưởng đến hình ảnh của người cán bộ, công chức trong mắt nhân dân.

Tóm lại, pháp luật năm 2018 tạo điều kiện để cán bộ, công chức cải thiện đời sống thông qua các hoạt động kinh doanh hợp pháp, nhưng đồng thời cũng đặt ra những rào cản về đạo đức và kỷ luật công vụ mà mỗi cá nhân cần tự giác chấp hành.

Xem thêm: Luật Cán bộ, công chức và những nội dung đáng chú ý nhất