Vấn nạn vu khống qua mạng xã hội: Khi "nick ảo" không còn là tấm lá chắn

Tính đến thời điểm tháng 05/2019, mạng xã hội Facebook đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của hàng triệu người dân Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển nóng này cũng kéo theo những hệ lụy tiêu cực, đặc biệt là tình trạng sử dụng các tài khoản giả mạo (nick ảo) để thực hiện hành vi vu khống, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của cá nhân và tổ chức. Nhiều người lầm tưởng rằng việc ẩn danh sau một cái tên giả, một tấm ảnh đại diện không rõ nguồn gốc sẽ giúp họ thoát khỏi sự trừng phạt của pháp luật. Thế nhưng, với sự ra đời của Luật An ninh mạng 2018, mọi hành vi vi phạm trên không gian mạng đều sẽ bị truy vết và xử lý nghiêm minh.

Hành vi vu khống trên Facebook bị pháp luật nghiêm cấm như thế nào?

Theo quy định tại khoản 3 Điều 16 Luật An ninh mạng 2018, các hành vi làm nhục, vu khống trên không gian mạng bao gồm:

"a) Xúc phạm nghiêm trọng danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác;
b) Thông tin bịa đặt, sai sự thật xâm phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác."

Như vậy, việc một cá nhân sử dụng Facebook để đăng tải các thông tin không đúng sự thật, nhằm mục đích hạ thấp uy tín của người khác là hành vi vi phạm pháp luật rõ ràng. Điều này không chỉ gây tổn hại về mặt tinh thần mà còn có thể dẫn đến những thiệt hại kinh tế, ảnh hưởng đến công việc và các mối quan hệ xã hội của nạn nhân.

Bị nick ảo vu khống, phải tố cáo đến cơ quan nào?

Nhiều nạn nhân thường có tâm lý e ngại khi kẻ vu khống sử dụng nick ảo vì cho rằng không thể tìm ra danh tính thật. Tuy nhiên, tại Điều 36 Luật An ninh mạng 2018 đã nêu rõ trách nhiệm của Bộ Công an trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo về an ninh mạng.

Khi gặp trường hợp bị vu khống trên Facebook, người dân cần thực hiện các bước sau:

• Lưu trữ bằng chứng: Chụp ảnh màn hình các bài viết, bình luận vu khống; sao chép đường link (URL) của tài khoản vi phạm. Nếu có điều kiện, nên thực hiện lập vi bằng tại các văn phòng Thừa phát lại để đảm bảo tính pháp lý của chứng cứ.
• Trình báo cơ quan Công an: Gửi đơn tố cáo kèm theo các bằng chứng đã thu thập được đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện hoặc cấp tỉnh nơi mình cư trú.
• Báo cáo vi phạm với Facebook: Sử dụng tính năng "Report" của mạng xã hội để yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Bằng các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu, cơ quan Công an có thể phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ mạng để truy tìm địa chỉ IP, thông tin đăng ký và xác định danh tính thực sự của chủ sở hữu tài khoản ảo.

Chế tài xử phạt: Từ phạt tiền đến ngồi tù

Tùy vào tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi, người dùng nick ảo vu khống người khác có thể bị xử lý theo hai hình thức:

1. Xử phạt vi phạm hành chính

Đối với các hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP với mức phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng cho hành vi phát tán tài liệu bịa đặt, vu cáo.

Ngoài ra, nếu hành vi được thực hiện thông qua việc cung cấp nội dung thông tin trên mạng, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng theo quy định về xử phạt trong lĩnh vực công nghệ thông tin tại Nghị định 174/2013/NĐ-CP.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp hành vi vu khống gây hậu quả nghiêm trọng, người phạm tội sẽ bị xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (đã được sửa đổi bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017):

• Tội làm nhục người khác: Theo Điều 155, nếu sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
• Tội vu khống: Theo Điều 156, hành vi sử dụng mạng máy tính để vu khống người khác có thể đối diện với mức án từ 01 năm đến 03 năm tù.

Pháp luật Việt Nam luôn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi công dân. Việc trang bị kiến thức pháp lý và biết cách tự bảo vệ mình trước những cuộc tấn công trên không gian mạng là vô cùng cần thiết trong kỷ nguyên số hiện nay.