Trong quan hệ lao động, người lao động và người sử dụng lao động không tránh khỏi những bất đồng khó có thể thỏa thuận được. Vậy, trong trường hợp có tranh chấp với Công ty thì phải khiếu nại thế nào cho đúng quy định để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân?

Người lao động cần nắm vững quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi chính đáng (ảnh minh họa)

Hiểu rõ về quyền khiếu nại của người lao động

Theo quy định tại Bộ Luật lao động 2012, khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, người lao động có quyền khiếu nại với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc khởi kiện tại Tòa án. Đặc biệt, từ năm 2018, quy trình này được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 24/2018/NĐ-CP.

Thời hiệu khiếu nại: Đừng để quá hạn!

Một trong những sai lầm phổ biến của người lao động là để quá thời hạn khiếu nại dẫn đến việc mất quyền được giải quyết. Căn cứ theo Điều 7 Nghị định 24/2018/NĐ-CP, thời hiệu khiếu nại lần đầu là 180 ngày, kể từ ngày người lao động nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi của người sử dụng lao động bị khiếu nại.

"Thời hiệu khiếu nại lần đầu là 180 ngày, kể từ ngày người khiếu nại nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi của người sử dụng lao động, của cơ sở giáo dục nghề nghiệp, của doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, của tổ chức dịch vụ việc làm, tổ chức có liên quan đến hoạt động tạo việc làm cho người lao động, tổ chức đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bị khiếu nại."

Trường hợp người lao động không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu nêu trên vì lý do khách quan như ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác xa... thì thời gian trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại.

Hình thức khiếu nại: Bằng đơn hay trực tiếp?

Khiếu nại có thể được thực hiện bằng hai hình thức chính theo quy định pháp luật:

• Khiếu nại bằng đơn: Đơn phải ghi rõ ngày, tháng, năm; tên, địa chỉ người khiếu nại và người bị khiếu nại; nội dung, lý do khiếu nại và yêu cầu giải quyết. Đơn phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người khiếu nại.
• Khiếu nại trực tiếp: Người lao động đến gặp trực tiếp người có thẩm quyền giải quyết. Người tiếp nhận sẽ hướng dẫn viết đơn hoặc ghi lại nội dung khiếu nại và yêu cầu người khiếu nại ký xác nhận.

Việc tham vấn ý kiến pháp lý giúp người lao động soạn thảo đơn khiếu nại chính xác hơn (ảnh minh họa)

Quy trình khiếu nại lần đầu tại doanh nghiệp

Khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi của người sử dụng lao động là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì người lao động có quyền khiếu nại lần đầu đến người đại diện theo pháp luật của Công ty.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, phía Công ty phải thụ lý và thông báo bằng văn bản cho người lao động cũng như Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi đặt trụ sở chính.

Thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày (vụ việc phức tạp không quá 45 ngày). Nếu quá thời hạn mà không được giải quyết hoặc không đồng ý với kết quả, người lao động có quyền thực hiện bước tiếp theo.

Khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện: Bước đi cuối cùng

Nếu người lao động không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc quá thời hạn mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền lựa chọn:

1. Khiếu nại lần hai: Gửi đơn tới Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi Công ty đặt trụ sở chính. Thời hạn giải quyết thường là 45 ngày (tối đa 90 ngày cho vụ việc phức tạp ở vùng sâu vùng xa).
2. Khởi kiện tại Tòa án: Người lao động có thể bỏ qua bước khiếu nại lần hai để khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự 2015.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 24/2018/NĐ-CP sẽ giúp người lao động tự tin hơn trong việc đòi lại công bằng và các quyền lợi sát sườn như tiền lương, bảo hiểm hay chế độ thôi việc.