Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp vào những ngày giữa tháng 02/2020, thông tin về việc kéo dài thời gian nghỉ học của học sinh đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận xã hội. Đặc biệt, sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo phát đi công văn đề nghị các địa phương xem xét cho học sinh nghỉ học đến hết tháng 2, nhiều người dân lầm tưởng rằng đây là một quyết định bắt buộc áp dụng trên toàn quốc. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, thẩm quyền này lại được quy định rất cụ thể và có sự phân cấp rõ rệt.

Đề xuất của Bộ GDĐT và sự điều chỉnh khung kế hoạch năm học

Ngày 14/02/2020, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký ban hành Công văn 431/BGDĐT-GDTC gửi Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Nội dung văn bản nêu rõ đề nghị các địa phương căn cứ tình hình thực tế để xem xét tiếp tục cho học sinh, sinh viên nghỉ học đến hết tháng 02/2020.

Đi kèm với đề xuất này, Bộ cũng khẳng định sẽ thực hiện điều chỉnh lùi thời điểm kết thúc năm học 2019 - 2020 và các mốc thời gian kế hoạch năm học chung của ngành để đảm bảo quỹ thời gian học tập. Điều này cho thấy vai trò của Bộ GDĐT chủ yếu tập trung vào việc điều phối vĩ mô và hướng dẫn chuyên môn, thay vì ra lệnh trực tiếp cho từng trường học tại địa phương phải đóng cửa.

Thẩm quyền tối cao thuộc về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Để trả lời cho câu hỏi cơ quan nào có quyền quyết định cho học sinh nghỉ học, chúng ta cần đối chiếu với quy định tại Nghị định 127/2018/NĐ-CP của Chính phủ về trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục. Theo đó, việc quản lý hoạt động giáo dục trên địa bàn được phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương.

Cụ thể, tại Điều 7 Nghị định 127/2018/NĐ-CP quy định về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Cơ quan này chịu trách nhiệm trước Chính phủ về phát triển giáo dục trên địa bàn; quyết định kế hoạch phát triển giáo dục, khung kế hoạch thời gian năm học phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Như vậy, Chủ tịch UBND cấp tỉnh mới là người có thẩm quyền cuối cùng trong việc quyết định cho học sinh trên địa bàn mình quản lý được nghỉ học hay đi học trở lại. Sở Giáo dục và Đào tạo đóng vai trò là cơ quan tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước này.

Tại sao lại có sự khác biệt giữa các địa phương?

Chính vì thẩm quyền thuộc về địa phương nên chúng ta thấy có sự không đồng nhất về thời gian nghỉ học trong những ngày qua. Ví dụ, tính đến ngày 15/02/2020:

• TP. Hồ Chí Minh: Đã nhanh chóng ban hành văn bản cho học sinh nghỉ hết tháng 2 ngay sau khi có ý kiến từ Bộ.
• Hà Nội: Quyết định cho học sinh nghỉ thêm một tuần (đến hết ngày 23/02/2020) để tiếp tục theo dõi tình hình.
• Các tỉnh thành khác: Tùy vào nguy cơ lây nhiễm và điều kiện kiểm soát dịch bệnh mà có thể cho học sinh đi học lại sớm hơn hoặc muộn hơn.

Việc phân cấp này đảm bảo tính linh hoạt, giúp các địa phương chủ động ứng phó với tình huống khẩn cấp mà không cần chờ đợi một mệnh lệnh chung từ Trung ương, vốn có thể không phù hợp với đặc thù của từng vùng miền.

Lời khuyên cho phụ huynh và học sinh

Trong giai đoạn này, phụ huynh cần bình tĩnh và theo dõi sát sao các thông báo chính thức từ UBND tỉnh/thành phố hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo nơi con em mình đang theo học. Công văn 431/BGDĐT-GDTC của Bộ GDĐT là căn cứ quan trọng để các địa phương ra quyết định, nhưng không phải là văn bản thay thế cho quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh.

Bên cạnh việc nghỉ học, học sinh cũng cần tận dụng thời gian này để tự học qua internet hoặc truyền hình theo hướng dẫn của nhà trường, đồng thời thực hiện nghiêm các biện pháp phòng chống dịch theo khuyến cáo của Bộ Y tế để đảm bảo an toàn cho bản thân và cộng đồng.