Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng nặng nề đến thu nhập của người lao động vào năm 2020, nhiều người đặt câu hỏi liệu có chính sách miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN) để chia sẻ khó khăn hay không? Việc nắm rõ các quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC và các văn bản điều chỉnh mới nhất là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.

Bối cảnh pháp lý về thuế TNCN giữa tâm dịch năm 2020

Tính đến tháng 8/2020, hệ thống pháp luật thuế Việt Nam vẫn vận hành dựa trên khung khổ của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007. Tuy nhiên, để hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn kinh tế do dịch bệnh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 nhằm điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh, một động thái được xem là "phao cứu sinh" gián tiếp cho nhiều lao động có thu nhập trung bình.

Các khoản thu nhập được miễn thuế theo quy định

Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC), có 16 khoản thu nhập được miễn thuế. Đáng chú ý trong bối cảnh lao động hiện nay bao gồm:

• Thu nhập từ tiền lương làm thêm giờ: Phần tiền lương, tiền công làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với làm việc ban ngày, trong giờ hành chính.
• Tiền lương hưu: Khoản tiền do Quỹ bảo hiểm xã hội hoặc Quỹ hưu trí tự nguyện chi trả hàng tháng.
• Bồi thường bảo hiểm và tai nạn lao động: Các khoản thu nhập từ bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ hoặc tiền bồi thường tai nạn lao động.
• Thu nhập từ kiều hối: Tiền từ nước ngoài gửi về cho thân nhân trong nước.

Trường hợp nào được xét giảm thuế TNCN?

Pháp luật hiện hành không có quy định riêng biệt về việc giảm thuế do "dịch bệnh toàn cầu". Tuy nhiên, tại Điều 4 Thông tư 111/2013/TT-BTC, người nộp thuế có thể được xét giảm thuế nếu gặp khó khăn do:

"Thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế."

Mức độ giảm thuế tương ứng với mức độ thiệt hại nhưng không vượt quá số thuế phải nộp. Mặc dù Covid-19 gây khó khăn chung, nhưng việc xét giảm thuế theo diện "bệnh hiểm nghèo" chỉ áp dụng cho cá nhân cụ thể mắc bệnh, không áp dụng đại trà cho tất cả những người bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.

Tác động của việc tăng mức giảm trừ gia cảnh từ tháng 7/2020

Điểm sáng lớn nhất cho người lao động trong năm 2020 chính là việc áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới theo Điều 1 Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14. Cụ thể:

• Giảm trừ cho bản thân: Tăng từ 9 triệu đồng lên 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm).
• Giảm trừ cho người phụ thuộc: Tăng từ 3,6 triệu đồng lên 4,4 triệu đồng/tháng.

Mức giảm trừ này được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2020. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều lao động có thu nhập dưới 11 triệu đồng (nếu không có người phụ thuộc) hoặc cao hơn (nếu có người phụ thuộc) sẽ không còn phải nộp thuế TNCN, giúp họ có thêm một khoản chi phí nhỏ để trang trải cuộc sống trong mùa dịch.

Kết luận: Người lao động có được miễn giảm thuế do Covid-19?

1. Không có chính sách miễn thuế riêng cho Covid-19: Người lao động bị giảm thu nhập đơn thuần do dịch bệnh không thuộc diện được miễn hay giảm thuế TNCN theo quy định hiện hành.
2. Tự động giảm thuế nhờ thu nhập thấp: Khi thu nhập sụt giảm, số thuế phải nộp sẽ tự động giảm theo biểu thuế lũy tiến từng phần.
3. Quyết toán thuế: Người lao động nên thực hiện quyết toán thuế vào cuối năm để được hoàn lại số thuế đã nộp thừa (nếu có) do thu nhập trong năm không ổn định hoặc do áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới từ đầu năm.

Như vậy, dù không có lệnh "miễn thuế" trực tiếp, nhưng sự kết hợp giữa việc thu nhập thực tế giảm và mức giảm trừ gia cảnh tăng đã giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho đại đa số người lao động Việt Nam trong năm 2020 đầy biến động.