Ngày 25/11/2019, Bộ Tư pháp đã chính thức ban hành Thông tư 07/2019/TT-BTP hướng dẫn một số nội dung về đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất. Văn bản này ra đời nhằm thay thế cho Thông tư liên tịch 09/2016/TTLT-BTP-BTNMT, đánh dấu một bước tiến mới trong việc minh bạch hóa và đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến giao dịch bảo đảm.

Mở rộng các trường hợp phải đăng ký thế chấp

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 4 Thông tư 07/2019/TT-BTP là việc bổ sung thêm các đối tượng thuộc diện đăng ký thế chấp. Cụ thể, bên cạnh các trường hợp truyền thống, pháp luật hiện nay đã bao quát thêm:

• Đăng ký thế chấp dự án đầu tư xây dựng nhà ở;
• Dự án đầu tư xây dựng công trình không phải là nhà ở;
• Các dự án đầu tư xây dựng khác theo quy định của pháp luật.

Việc bổ sung này giúp bảo vệ quyền lợi của các bên trong giao dịch, đặc biệt là các tổ chức tín dụng khi nhận tài sản bảo đảm là các dự án quy mô lớn.

Quyền từ chối đăng ký của Văn phòng đăng ký đất đai

Để đảm bảo tính thực thi của pháp luật và phối hợp chặt chẽ với công tác thi hành án, Điều 11 Thông tư 07/2019/TT-BTP quy định rõ các trường hợp cơ quan đăng ký có quyền từ chối. Đáng chú ý là khi có yêu cầu dừng, tạm dừng việc đăng ký từ:

• Chấp hành viên của cơ quan thi hành án dân sự;
• Thừa phát lại của Văn phòng thừa phát lại.

Quy định này nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản trong quá trình giải quyết các vụ việc dân sự hoặc thi hành án, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

Hướng dẫn chi tiết cho tài sản chung và doanh nghiệp tư nhân

Thông tư mới cũng tháo gỡ nhiều vướng mắc thực tiễn liên quan đến chủ thể đứng tên trên Giấy chứng nhận. Theo Điều 12, Văn phòng đăng ký đất đai vẫn thực hiện đăng ký thế chấp nếu:

• Tài sản là chung của vợ chồng nhưng chỉ ghi tên một người trên sổ đỏ, miễn là hợp đồng thế chấp có chữ ký của cả hai.
• Tài sản của hộ gia đình nhưng chỉ ghi tên chủ hộ, nếu hợp đồng thế chấp được công chứng xác định có sự đồng ý của các thành viên khác.
• Tài sản ghi tên doanh nghiệp tư nhân nhưng bên thế chấp là chủ doanh nghiệp hoặc cả vợ chồng chủ doanh nghiệp.

Cập nhật biểu mẫu và hiệu lực thi hành

Hệ thống biểu mẫu cũng được làm mới với sự xuất hiện của Mẫu số 10/VBTB – Văn bản thông báo tạm dừng, dừng đăng ký thế chấp hoặc thông báo việc kê biên tài sản. Điều này giúp chuẩn hóa quy trình làm việc giữa các cơ quan nhà nước.

Thông tư 07/2019/TT-BTP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 10/01/2020. Các tổ chức, cá nhân đang có các giao dịch thế chấp dở dang hoặc chuẩn bị xác lập giao dịch mới cần nghiên cứu kỹ để đảm bảo hồ sơ được xử lý thông suốt, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.

Thông tư này hướng dẫn một số quy định về đăng ký, từ chối đăng ký, biểu mẫu đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất. (Trích Điều 1 Thông tư 07/2019/TT-BTP)