Kể từ ngày 01/7/2021, Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước ngoặt lớn trong quản lý dân cư từ phương thức thủ công sang môi trường điện tử. Cùng với đó, Bộ Công an cũng ban hành Thông tư 59/2021/TT-BCA và Thông tư 60/2021/TT-BCA quy định chi tiết về trình tự cấp thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip.

Vấn đề đặt ra là: Trong bối cảnh sổ hộ khẩu giấy không còn được cấp mới hay cấp lại, nếu người dân lỡ làm mất sổ hộ khẩu thì có thể thực hiện thủ tục làm CCCD gắn chip được hay không? Câu trả lời phụ thuộc vào tình trạng dữ liệu của công dân trong hệ thống.

1. Trường hợp thông tin đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 60/2021/TT-BCA, trình tự thu nhận thông tin cấp thẻ CCCD được thực hiện như sau:

"Sau khi công dân đề nghị cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân, cán bộ thu nhận thông tin công dân thực hiện tìm kiếm thông tin công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lập hồ sơ cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân."

Như vậy, nếu thông tin của bạn đã được thu thập và cập nhật chính xác trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, việc mất sổ hộ khẩu hoàn toàn không ảnh hưởng đến việc làm CCCD gắn chip. Cán bộ công an chỉ cần tra cứu trên hệ thống, đối chiếu thông tin và tiến hành lấy vân tay, chụp ảnh chân dung cho bạn.

2. Trường hợp thông tin chưa có hoặc có sai sót trong cơ sở dữ liệu

Đây là trường hợp phức tạp hơn. Nếu hệ thống chưa có dữ liệu hoặc dữ liệu hiện tại không khớp với thực tế, công dân có trách nhiệm xuất trình các giấy tờ hợp pháp để chứng minh nhân thân.

Tại khoản 1 Điều 5 Thông tư 60/2021/TT-BCA nêu rõ:

"Trường hợp thông tin công dân chưa có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thì đề nghị công dân xuất trình một trong các loại giấy tờ hợp pháp chứng minh nội dung thông tin nhân thân để cập nhật thông tin trong hồ sơ cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân."

Nếu không còn sổ hộ khẩu, bạn có thể sử dụng các giấy tờ thay thế khác như: Giấy khai sinh, Chứng minh nhân dân cũ (9 số hoặc 12 số), hộ chiếu còn giá trị sử dụng hoặc các giấy tờ có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền. Các giấy tờ này sẽ là căn cứ để cán bộ công an cập nhật thông tin vào hệ thống trước khi làm thẻ CCCD.

3. Mất sổ hộ khẩu có được cấp lại để làm CCCD không?

Một lưu ý cực kỳ quan trọng từ ngày 01/7/2021 là cơ quan Công an không thực hiện cấp mới, cấp lại sổ hộ khẩu giấy. Điều này được quy định tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020:

"Khi công dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú thì cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã cấp, thực hiện điều chỉnh, cập nhật thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú theo quy định của Luật này và không cấp mới, cấp lại Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú."

Do đó, nếu bạn bị mất sổ hộ khẩu, thay vì yêu cầu cấp lại cuốn sổ mới, bạn cần đến Công an cấp xã nơi thường trú để làm thủ tục xác nhận thông tin về cư trú hoặc cập nhật dữ liệu cư trú. Khi thông tin đã được cập nhật vào hệ thống điện tử, bạn có thể đi làm CCCD gắn chip tại bất kỳ điểm cấp lưu động hoặc trụ sở Công an quận/huyện nào mà không cần mang theo sổ hộ khẩu giấy.

Lời khuyên cho người dân

Trong giai đoạn chuyển đổi này, người dân nên chủ động kiểm tra thông tin cá nhân của mình thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc liên hệ trực tiếp với Công an xã/phường nơi cư trú. Việc đảm bảo dữ liệu dân cư "đúng, đủ, sạch, sống" sẽ giúp mọi thủ tục hành chính, bao gồm cả việc cấp CCCD gắn chip, trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn bao giờ hết.

Nếu có thắc mắc về các vấn đề pháp lý liên quan đến Luật Căn cước công dân hoặc cư trú, quý độc giả có thể tra cứu thêm tại hệ thống của chúng tôi để cập nhật những quy định mới nhất.