Trong bối cảnh thị trường lao động Việt Nam năm 2023 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ sau đại dịch, tình trạng "thừa thầy thiếu thợ" vẫn là một bài toán nan giải. Trong khi hàng nghìn cử nhân ra trường loay hoay tìm việc, nhiều ngành nghề kỹ thuật và nghệ thuật lại đang rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân lực trầm trọng. Vậy đâu là những ngành học giúp bạn vững bước trong tương lai?

Nghịch lý thị trường lao động 2023: Thất nghiệp hay thiếu nhân lực?

Theo các báo cáo thống kê đầu năm 2023, mỗi năm Việt Nam có hàng chục nghìn sinh viên tốt nghiệp nhưng không tìm được việc làm đúng chuyên môn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc đào tạo chưa sát với nhu cầu thực tế của xã hội. Trong khi các nhóm ngành kinh tế, quản trị kinh doanh có dấu hiệu bão hòa, thì các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ sản xuất và nghệ thuật truyền thống lại đang "khát" nhân sự chất lượng cao.

Để định hướng cho người học, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành Thông tư 37/2017/TT-BLĐTBXH. Văn bản này xác định rõ danh mục các ngành, nghề đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng khó tuyển sinh nhưng xã hội đang có nhu cầu sử dụng lao động rất lớn.

Định hướng nghề nghiệp đúng đắn giúp sinh viên tự tin hơn sau khi ra trường (ảnh minh họa)

Danh mục các ngành nghề "vàng" không lo thiếu việc làm

Dựa trên quy định tại Thông tư 37/2017/TT-BLĐTBXH, dưới đây là những nhóm ngành tiêu biểu mà học sinh và phụ huynh nên cân nhắc trong năm 2023:

1. Lĩnh vực Công nghệ kỹ thuật và Cơ khí

Đây là xương sống của nền kinh tế công nghiệp. Các ngành như Công nghệ kỹ thuật đóng mới thân tàu biển, Kỹ thuật khai thác mỏ hầm lò, hay Vận hành máy đóng cọc và khoan cọc nhồi luôn đòi hỏi đội ngũ kỹ thuật viên lành nghề. Với sự phát triển của hạ tầng giao thông và kinh tế biển năm 2023, cơ hội việc làm trong lĩnh vực này là cực kỳ rộng mở.

2. Lĩnh vực Nghệ thuật và Mỹ thuật ứng dụng

Không chỉ có kỹ thuật, các ngành nghệ thuật truyền thống cũng đang rất cần người kế thừa. Danh mục bao gồm: Nghệ thuật biểu diễn ca kịch Huế, Chèo, Tuồng, Cải lương, và các ngành mỹ thuật ứng dụng như Kỹ thuật sơn mài và khảm trai. Đây là những ngành nghề không chỉ mang lại thu nhập mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

3. Lĩnh vực Môi trường và Nông - Lâm - Thủy sản

Trong xu thế phát triển bền vững của năm 2023, các ngành Xử lý nước thải công nghiệp, Bảo vệ môi trường công nghiệp, Kiểm lâm và Kiểm ngư đóng vai trò then chốt. Xã hội ngày càng chú trọng đến chất lượng môi trường sống, dẫn đến nhu cầu nhân lực trong các mảng này tăng cao đột biến.

Đào tạo kỹ thuật tay nghề cao tại các trường nghề đang là xu hướng tất yếu (ảnh minh họa)

Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho người học và người lao động

Việc lựa chọn các ngành nghề trong danh mục của Thông tư 37/2017/TT-BLĐTBXH không chỉ giúp đảm bảo đầu ra mà còn giúp người học tiếp cận được các chính sách ưu đãi về học phí và học bổng từ Nhà nước và địa phương.

Bên cạnh đó, đối với những người lao động đã tham gia thị trường, Luật Việc làm 2013 cung cấp một mạng lưới an sinh quan trọng thông qua chế độ bảo hiểm thất nghiệp.

Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp năm 2023

Theo quy định tại Điều 49 Luật Việc làm 2013, người lao động được hưởng trợ cấp khi hội đủ các điều kiện:

1. Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc (trừ trường hợp đơn phương chấm dứt trái luật hoặc hưởng lương hưu).
2. Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi nghỉ việc.
3. Đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp tại Trung tâm dịch vụ việc làm.
4. Chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ ngày nộp hồ sơ.

Mức hưởng và thời gian hưởng

Căn cứ Điều 50 Luật Việc làm 2013, mức hưởng hàng tháng được tính như sau:

Mức hưởng = 60% x Bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng liền kề trước khi thất nghiệp.

Thời gian hưởng tối thiểu là 03 tháng (cho 12-36 tháng đóng bảo hiểm) và tối đa không quá 12 tháng. Đây là nguồn hỗ trợ tài chính quý báu giúp người lao động ổn định cuộc sống trong thời gian chuyển đổi nghề nghiệp hoặc tìm kiếm cơ hội mới.

Lời khuyên cho tương lai

Lựa chọn ngành nghề không chỉ dựa vào sở thích mà cần phải có cái nhìn thực tế về nhu cầu thị trường. Năm 2023, thay vì chạy theo những ngành nghề "hào nhoáng" nhưng dư thừa, việc chọn học những nghề kỹ thuật thực tiễn hoặc nghệ thuật đặc thù có thể là chìa khóa dẫn đến thành công bền vững.

Nếu bạn cần tư vấn sâu hơn về các quy định pháp luật liên quan đến giáo dục nghề nghiệp hoặc chế độ lao động, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được giải đáp chính xác nhất.