1. BOT là gì? Bản chất của mô hình "Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao"

Trong ngôn ngữ pháp lý và kinh tế, BOT là viết tắt của cụm từ tiếng Anh Build - Operate - Transfer, dịch sang tiếng Việt có nghĩa là Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao. Đây là một trong những hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) phổ biến nhất tại Việt Nam hiện nay.

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 45 Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020, hợp đồng BOT được định nghĩa như sau:

"Hợp đồng BOT là hợp đồng mà nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP được nhượng quyền để xây dựng, kinh doanh, vận hành công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng trong thời hạn nhất định; hết thời hạn, nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP chuyển giao công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng đó cho Nhà nước."

Như vậy, bản chất của dự án BOT là việc Nhà nước huy động nguồn lực tài chính và năng lực quản trị từ khu vực tư nhân để phát triển hạ tầng giao thông. Đổi lại, nhà đầu tư được quyền thu phí người sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định để hoàn vốn và thu lợi nhuận trước khi bàn giao lại toàn bộ tài sản cho Nhà nước quản lý.

Trạm thu phí hiện đại trên các tuyến cao tốc tại Việt Nam (ảnh minh họa)

2. Trạm thu phí BOT và phí sử dụng đường bộ: Ai phải nộp, ai được miễn?

Trạm thu phí BOT là các chốt kiểm soát được lập ra trên tuyến đường thuộc dự án để thực hiện việc thu phí. Khoản phí này thực chất là phí dịch vụ sử dụng đường bộ, dùng để chi trả cho việc xây dựng, bảo trì và nâng cấp tuyến đường đó.

2.1 Đối tượng phải nộp phí

Căn cứ Điều 2 Thông tư 70/2021/TT-BTC, đối tượng chịu phí là các phương tiện giao thông cơ giới đường bộ đã đăng ký, kiểm định để lưu hành, bao gồm: xe ô tô, xe đầu kéo và các loại xe tương tự.

2.2 Các trường hợp được miễn phí

Pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp nhân văn và ưu tiên được miễn phí sử dụng đường bộ tại Điều 3 Thông tư 70/2021/TT-BTC, bao gồm:

• Xe cứu thương, xe chữa cháy đang đi làm nhiệm vụ.
• Xe chuyên dùng phục vụ tang lễ.
• Xe chuyên dùng phục vụ quốc phòng, an ninh (có biển số màu đỏ hoặc thiết bị đặc chủng).
• Xe tuần tra, kiểm soát giao thông của cảnh sát.

3. Biểu mức thu phí sử dụng đường bộ cập nhật năm 2023

Mức thu phí không cố định mà phụ thuộc vào loại phương tiện và thời gian đăng ký nộp phí. Dưới đây là bảng tổng hợp mức thu phí theo Thông tư 70/2021/TT-BTC (đơn vị: nghìn đồng):

4. Cảnh báo: 4 lỗi vi phạm thường gặp tại trạm BOT và mức phạt năm 2023

Việc không tuân thủ quy định khi qua trạm thu phí có thể khiến tài xế bị phạt nặng theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP và Nghị định 123/2021/NĐ-CP.

Công nghệ thu phí không dừng ETC giúp giảm ùn tắc tại các trạm BOT (ảnh minh họa)

4.1 Đi vào làn ETC khi không đủ điều kiện

Đây là lỗi phổ biến nhất hiện nay. Theo khoản 3 Điều 2 Nghị định 123/2021/NĐ-CP (sửa đổi Điều 5 Nghị định 100), xe không dán thẻ đầu cuối hoặc tài khoản không đủ tiền mà đi vào làn ETC sẽ bị phạt từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng, đồng thời bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 01 - 03 tháng.

4.2 Không đảm bảo khoảng cách an toàn

Tại các trạm thu phí thường có biển báo "Cự ly tối thiểu giữa hai xe" (thường là 3m - 8m). Nếu vi phạm, tài xế có thể bị phạt từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

4.3 Dừng đỗ quá thời gian quy định

Hành vi dừng xe quá 05 phút tại trạm thu phí gây ùn tắc giao thông có thể bị phạt từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng. Nếu không chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, mức phạt có thể lên tới 5.000.000 đồng.

4.4 Trốn nộp phí bằng cách đi vào làn xe máy

Hành vi đi sai làn đường quy định để trốn phí sẽ bị xử phạt từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng và tước bằng lái xe từ 01 - 03 tháng.

5. Lời khuyên cho tài xế khi lưu thông qua trạm BOT

Để hành trình luôn suôn sẻ, các bác tài cần lưu ý:

• Kiểm tra tài khoản ETC: Luôn đảm bảo số dư trong tài khoản VETC hoặc ePass đủ để thanh toán trước khi vào cao tốc.
• Quan sát biển báo: Tuyệt đối tuân thủ biển chỉ dẫn làn đường và khoảng cách an toàn.
• Chuẩn bị sẵn sàng: Nếu chưa dán thẻ ETC, hãy chủ động dán tại các điểm dịch vụ hoặc ngay tại trạm thu phí để hưởng lợi ích từ việc không phải dừng chờ.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn toàn diện về BOT là gì và những quy định pháp lý quan trọng nhất trong năm 2023. Chúc các bạn thượng lộ bình an!