Những vướng mắc về việc chuyển mục đích sử dụng đất, chia thừa kế không di chúc hay hợp pháp hóa đất mua bằng giấy tay luôn là nỗi lo thường trực của nhiều người dân. Với sự ra đời của Luật Đất đai 2024, nhiều quy định đã được thay đổi nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sử dụng đất. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các tình huống pháp lý thực tế thường gặp.

Tự ý xây nhà trên đất lúa: Có thể xin chuyển mục đích sử dụng đất để giữ lại công trình?

Trong thực tế, không ít trường hợp người dân tự ý xây dựng nhà tạm trên đất nông nghiệp (đất trồng lúa) để kinh doanh hoặc cho thuê. Khi bị cơ quan chức năng phát hiện và yêu cầu tháo dỡ, câu hỏi đặt ra là liệu có thể "hợp thức hóa" bằng cách xin chuyển mục đích sử dụng đất hay không?

Theo quy định tại Điều 121 Luật Đất đai 2024, việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. Tuy nhiên, việc này không hề dễ dàng và phải đáp ứng các điều kiện khắt khe:

• Phù hợp quy hoạch: Thửa đất phải nằm trong quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung, quy hoạch phân khu đã được phê duyệt là đất ở hoặc đất phi nông nghiệp khác.
• Thực hiện nghĩa vụ tài chính: Người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất theo giá đất cụ thể tại thời điểm cho phép chuyển mục đích.

Cần lưu ý rằng, nếu hành vi xây dựng trái phép đã xảy ra, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất theo Điều 10 Nghị định 123/2024/NĐ-CP trước khi được xem xét các thủ tục tiếp theo.

Đất không di chúc, anh em tranh chấp: Xử lý thế nào cho thấu tình đạt lý?

Tranh chấp thừa kế đất đai khi cha mẹ qua đời không để lại di chúc là một trong những vấn đề nhức nhối nhất. Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, trong trường hợp này, di sản sẽ được chia theo pháp luật.

Hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết (Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015). Những người ở cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Kể từ thời điểm mở thừa kế, những người này có quyền yêu cầu chia di sản theo Điều 614 Bộ luật Dân sự 2015.

Nếu các đồng thừa kế không thể tự thỏa thuận, thủ tục hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã là bước bắt buộc trước khi khởi kiện ra Tòa án theo quy định tại Điều 105 Nghị định 102/2024/NĐ-CP.

Mua đất bằng giấy tay từ năm 2010: Thủ tục cấp Sổ đỏ khi chủ cũ đã mất

Việc mua bán đất bằng giấy viết tay diễn ra khá phổ biến trong quá khứ. Để hợp pháp hóa quyền sử dụng đất trong trường hợp này, người dân cần căn cứ vào Điều 137 Luật Đất đai 2024.

Nếu người sử dụng đất đang sử dụng đất ổn định và có các giấy tờ chứng minh việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất được lập trước ngày 15/10/1993, việc cấp Giấy chứng nhận sẽ thuận lợi hơn. Đối với các trường hợp mua sau thời điểm này nhưng trước ngày 01/07/2014, Điều 138 Luật Đất đai 2024 cho phép cấp Sổ đỏ nếu đất không có tranh chấp, phù hợp quy hoạch và người dân thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Trong trường hợp chủ cũ đã mất, người mua cần cung cấp các bằng chứng về việc giao dịch thực tế, xác nhận của hàng xóm láng giềng và sự xác nhận của UBND cấp xã về việc sử dụng đất ổn định, lâu dài. Đây là nỗ lực của Nhà nước nhằm giải quyết dứt điểm các tồn tại lịch sử về đất đai, giúp người dân yên tâm an cư lạc nghiệp.