Trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai tại Việt Nam, không ít hộ gia đình hiện nay vẫn còn lưu giữ những loại giấy tờ nhà đất được xác lập từ trước ngày 30/4/1975. Nhiều người lo ngại rằng những chứng từ "cổ" này không còn giá trị pháp lý. Tuy nhiên, theo quy định tại Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành tính đến thời điểm năm 2020, đây lại là những căn cứ cực kỳ quan trọng để người dân được công nhận quyền sử dụng đất mà không phải gánh nặng về tài chính.

Danh mục 7 loại giấy tờ chế độ cũ được pháp luật công nhận để cấp Sổ đỏ

Căn cứ quy định chi tiết tại Điều 15 Thông tư 02/2015/TT-BTNMT, các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sử dụng đất được sử dụng để đăng ký, cấp Giấy chứng nhận bao gồm:

• Bằng khoán điền thổ: Đây là loại giấy tờ phổ biến nhất minh chứng cho quyền sở hữu bất động sản thời bấy giờ.
• Văn tự đoạn mãi bất động sản: Bao gồm cả nhà ở và đất ở, phải có chứng nhận của cơ quan thuộc chế độ cũ.
• Văn tự mua bán, tặng cho, đổi hoặc thừa kế nhà ở: Các loại văn tự này phải gắn liền với đất ở và có sự xác nhận của cơ quan có thẩm quyền thời kỳ đó.
• Bản di chúc hoặc giấy thỏa thuận tương phân di sản: Các văn bản về phân chia nhà ở được cơ quan thuộc chế độ cũ chứng nhận.
• Giấy phép xây cất nhà ở: Hoặc các loại giấy phép hợp thức hóa kiến trúc do cơ quan thuộc chế độ cũ cấp.
• Bản án của cơ quan Tòa án chế độ cũ: Các phán quyết đã có hiệu lực thi hành liên quan đến tranh chấp hoặc công nhận quyền sở hữu.
• Các loại giấy tờ khác: Những chứng từ chứng minh việc tạo lập nhà ở, đất ở mà nay được UBND cấp tỉnh nơi có đất công nhận.

"Trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ nêu trên thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất."

Điều kiện đi kèm: Đất phải được sử dụng ổn định

Việc có giấy tờ cũ là điều kiện cần, nhưng điều kiện đủ là người sử dụng đất phải chứng minh được quá trình sử dụng đất ổn định. Vậy hiểu thế nào cho đúng về khái niệm này trong bối cảnh năm 2020?

Theo khoản 1 Điều 22 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, sử dụng đất ổn định là việc sử dụng đất liên tục vào một mục đích chính nhất định kể từ thời điểm bắt đầu sử dụng đất vào mục đích đó đến thời điểm cấp Giấy chứng nhận.

Để xác định thời điểm bắt đầu sử dụng đất ổn định, cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào khoản 2 Điều 22 Nghị định 43/2014/NĐ-CP thông qua các loại giấy tờ như:

• Biên lai nộp thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế nhà đất qua các thời kỳ.
• Giấy tờ về đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú dài hạn tại nhà ở gắn với đất ở.
• Giấy chứng minh nhân dân, Giấy khai sinh, hóa đơn tiền điện, nước có ghi địa chỉ tại thửa đất.
• Bản đồ, sổ mục kê, tài liệu điều tra, đo đạc về đất đai qua các thời kỳ.
• Bản kê khai đăng ký nhà, đất có xác nhận của UBND cấp xã tại thời điểm kê khai.

Những lưu ý quan trọng khi làm thủ tục trong năm 2020

Trong thực tế, không phải lúc nào các loại giấy tờ cũng thống nhất về mặt thời gian hoặc thông tin. Người dân cần lưu ý các điểm sau để tránh bị từ chối hồ sơ:

Thứ nhất, nếu thời điểm sử dụng đất trên các giấy tờ không thống nhất, pháp luật ưu tiên xác định theo giấy tờ có ghi ngày tháng năm sớm nhất.

Thứ hai, trường hợp giấy tờ cũ bị thất lạc hoặc không ghi rõ mục đích sử dụng, người dân cần xin xác nhận của UBND cấp xã. Việc xác nhận này sẽ dựa trên ý kiến của những người đã từng cư trú cùng thời điểm tại khu dân cư đó.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 43/2014/NĐ-CP và Thông tư 02/2015/TT-BTNMT sẽ giúp quý độc giả tự tin hơn khi thực hiện các bước cấp Giấy chứng nhận, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình đối với mảnh đất cha ông để lại.