Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển bùng nổ vào đầu năm 2021, các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua Facebook ngày càng trở nên tinh vi và phức tạp. Nhiều người dùng nhẹ dạ cả tin đã trở thành nạn nhân của các thủ đoạn như giả danh người thân, lừa đảo trúng thưởng hay bán hàng giả. Câu hỏi đặt ra là: Khi phát hiện mình bị lừa đảo qua mạng, nạn nhân cần phải làm gì và tố giác ở đâu để bảo vệ quyền lợi của mình?

Nạn nhân lo lắng khi phát hiện mình bị lừa đảo qua mạng xã hội (ảnh minh họa)

Thực trạng lừa đảo qua Facebook và căn cứ pháp lý điều chỉnh

Hành vi lừa đảo qua Facebook không chỉ vi phạm đạo đức mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy vào tính chất và mức độ, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 hoặc tội "Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản" theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015.

Bên cạnh đó, Luật An ninh mạng 2018 cũng quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng, bao gồm việc sử dụng không gian mạng để thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.

Bị lừa đảo qua Facebook thì tố giác ở đâu?

Căn cứ theo quy định tại Điều 145 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 về trách nhiệm tiếp nhận và thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, nạn nhân có thể thực hiện quyền tố giác tại các cơ quan sau:

"1. Mọi tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịp thời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.

2. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gồm:

a) Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố;

b) Cơ quan, tổ chức khác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm."

Cụ thể, bạn có thể đến trực tiếp hoặc gửi đơn tố cáo tới:

• Cơ quan Công an cấp xã, phường, thị trấn: Đây là nơi tiếp nhận ban đầu, có trách nhiệm phân loại và chuyển tin báo đến cơ quan có thẩm quyền.
• Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện: Nơi xảy ra hành vi lừa đảo hoặc nơi cư trú của nạn nhân/đối tượng (nếu xác định được).
• Phòng Cảnh sát hình sự hoặc Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05) thuộc Công an cấp tỉnh.
• Viện kiểm sát nhân dân các cấp: Nếu bạn nhận thấy cơ quan điều tra có dấu hiệu vi phạm hoặc bỏ lọt tội phạm.

Trụ sở cơ quan Công an là nơi tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm của công dân (ảnh minh họa)

Quy trình và hồ sơ cần chuẩn bị khi tố cáo lừa đảo qua mạng

Để việc tố giác đạt hiệu quả cao, nạn nhân cần chuẩn bị đầy đủ các bằng chứng chứng minh hành vi phạm tội. Quy trình thực hiện như sau:

Bước 1: Thu thập bằng chứng

Bạn cần lưu lại toàn bộ các bằng chứng liên quan bao gồm: Ảnh chụp màn hình tin nhắn trao đổi, link profile của đối tượng lừa đảo, số điện thoại, biên lai chuyển tiền ngân hàng, các tệp tin âm thanh, video (nếu có). Lưu ý không nên xóa các cuộc hội thoại này vì đây là chứng cứ quan trọng nhất.

Bước 2: Soạn đơn tố cáo

Đơn tố cáo cần trình bày rõ ràng diễn biến sự việc, thời gian, địa điểm, phương thức thủ đoạn của đối tượng và số tiền bị chiếm đoạt. Đơn phải có đầy đủ thông tin cá nhân của người tố cáo để cơ quan chức năng liên hệ làm việc.

Bước 3: Nộp hồ sơ và theo dõi kết quả

Sau khi tiếp nhận, trong thời hạn quy định tại Điều 147 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, cơ quan điều tra sẽ tiến hành kiểm tra, xác minh và ra quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự. Kết quả giải quyết phải được thông báo cho người tố giác.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc lừa đảo qua không gian mạng thường có yếu tố ẩn danh cao, do đó việc truy tìm đối tượng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, việc tố giác là vô cùng cần thiết để cơ quan chức năng có dữ liệu đấu tranh, ngăn chặn các hành vi tương tự. Người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng hay chuyển tiền cho người lạ qua mạng xã hội.

Trên đây là nội dung tư vấn chi tiết về địa chỉ và quy trình tố giác khi bị lừa đảo qua Facebook. Nếu quý khách cần hỗ trợ soạn thảo đơn tố cáo hoặc tư vấn sâu hơn về các biện pháp bảo vệ quyền lợi, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hướng dẫn kịp thời.