Tình huống pháp lý: Mất Sổ đỏ khi chủ sở hữu đã khuất

Trong thực tế, không ít gia đình rơi vào hoàn cảnh trớ trêu khi người thân qua đời mà không để lại di chúc, đồng thời Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (thường gọi là Sổ đỏ) cũng bị thất lạc hoặc hư hỏng. Lúc này, những người thừa kế thường lúng túng không biết phải bắt đầu từ đâu: Xin cấp lại sổ trước hay chia thừa kế trước?

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 650 và khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, khi một người qua đời mà không để lại di chúc, di sản của họ (bao gồm quyền sử dụng đất) sẽ được chia theo pháp luật cho các hàng thừa kế. Những người thuộc cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.

Có được cấp lại Sổ đỏ cho người đã mất không?

Căn cứ điểm k khoản 1 Điều 99 Luật Đất đai 2013, Nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho trường hợp người sử dụng đất đề nghị cấp lại do bị mất. Tuy nhiên, vì người đứng tên trên sổ đã mất, họ không còn năng lực hành vi dân sự để thực hiện thủ tục này.

Do đó, để thực hiện thủ tục cấp lại, những người thừa kế cần phải xác lập quyền tài sản đối với di sản thừa kế thông qua việc khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản. Sau khi hoàn tất thủ tục thừa kế, người thừa kế mới có tư cách pháp lý để yêu cầu cơ quan nhà nước cấp lại Sổ đỏ hoặc cấp mới đứng tên mình.

Quy trình 3 bước xử lý khi mất Sổ đỏ và chủ đất đã mất

Bước 1: Xác nhận quyền sử dụng đất tại UBND cấp xã

Trước khi đến văn phòng công chứng, người thừa kế cần yêu cầu UBND cấp xã nơi có đất xác nhận về việc người đã khuất có quyền sử dụng đất đối với mảnh đất đó. Đây là cơ sở quan trọng để tổ chức hành nghề công chứng thụ lý hồ sơ. Nội dung này cũng cần đối chiếu với quy định về sử dụng đất ổn định tại Điều 21 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.

Bước 2: Thực hiện thủ tục công chứng thừa kế

Người thừa kế nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng để lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế (theo Điều 57 Luật Công chứng 2014) hoặc Văn bản khai nhận di sản thừa kế (theo Điều 58 Luật Công chứng 2014).

Hồ sơ bao gồm:

• Phiếu yêu cầu công chứng;
• Giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống/hôn nhân (khai sinh, kết hôn...);
• Giấy chứng tử của người để lại di sản;
• Giấy tờ xác nhận của UBND cấp xã về mảnh đất;
• Giấy tờ tùy thân của các người thừa kế.

Sau khi niêm yết công khai 15 ngày tại UBND cấp xã mà không có khiếu nại, văn bản thừa kế sẽ được ký và công chứng.

Bước 3: Đăng ký cấp lại và sang tên Sổ đỏ

Sau khi có văn bản thừa kế đã được công chứng, người thừa kế nộp hồ sơ tại Văn phòng đăng ký đất đai để xin cấp lại Giấy chứng nhận đồng thời đăng ký biến động (sang tên) sang cho mình. Lúc này, cơ quan chức năng sẽ hủy bỏ hiệu lực của Sổ đỏ cũ đã mất và cấp sổ mới cho người thừa kế hợp pháp.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Trong trường hợp này, việc phối hợp giữa các thành viên trong gia đình là cực kỳ quan trọng. Nếu có tranh chấp giữa các hàng thừa kế, thủ tục sẽ bị đình trệ và phải giải quyết tại Tòa án. Do đó, sự đồng thuận và minh bạch trong việc kê khai di sản là chìa khóa để giải quyết vấn đề nhanh chóng nhất.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc thu thập giấy tờ hoặc xác minh nguồn gốc đất, hãy liên hệ với các đơn vị tư vấn pháp luật uy tín để được hỗ trợ kịp thời, tránh rủi ro pháp lý về sau.

Trên đây là nội dung tư vấn dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm tháng 03/2022. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ để được hỗ trợ.