Di chúc là văn bản thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Tuy nhiên, trong cuộc sống, các mối quan hệ gia đình và xã hội luôn biến động, dẫn đến việc người lập di chúc muốn thay đổi hoặc bổ sung thêm người hưởng di sản. Vậy khi bản di chúc đã được công chứng, việc thêm người thừa kế có thực hiện được không và thủ tục như thế nào?

Di chúc đã lập có được thêm người thừa kế không?

Theo quy định tại Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người để lại di chúc có các quyền rất rộng mở đối với khối tài sản của mình, bao gồm việc chỉ định người thừa kế, phân định phần di sản cho từng người, hoặc thậm chí là truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.

Đặc biệt, Điều 640 của Bộ luật này khẳng định quyền tự do định đoạt của người lập di chúc:

"1. Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào."

Như vậy, việc bổ sung thêm người thừa kế là hoàn toàn hợp pháp và dựa trên ý chí tự nguyện của người sở hữu tài sản. Tuy nhiên, để việc bổ sung này có hiệu lực pháp luật, bản di chúc mới hoặc nội dung sửa đổi phải đáp ứng các điều kiện về tính hợp pháp quy định tại Điều 630:

• Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
• Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
• Hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2 phương án pháp lý để thêm người thừa kế vào di chúc đã công chứng

Khi muốn thêm người vào danh sách thừa kế trong một bản di chúc đã được công chứng trước đó, người lập di chúc có thể lựa chọn một trong hai phương án sau:

Cách 1: Lập một bản di chúc mới hoàn toàn

Đây là phương án thường được lựa chọn khi người lập di chúc muốn thay đổi nhiều nội dung hoặc muốn bản di chúc mới rõ ràng, mạch lạc hơn. Theo quy định tại khoản 5 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, trường hợp một người để lại nhiều bản di chúc đối với cùng một tài sản thì chỉ bản di chúc cuối cùng mới có hiệu lực pháp luật.

Việc lập di chúc mới sẽ tự động làm chấm dứt hiệu lực của các bản di chúc trước đó mà không nhất thiết phải làm thủ tục hủy bỏ di chúc cũ một cách riêng biệt. Điều này giúp đơn giản hóa quy trình nhưng vẫn đảm bảo ý chí cuối cùng của người để lại di sản được thực thi.

Cách 2: Sửa đổi, bổ sung vào bản di chúc cũ

Nếu người lập di chúc chỉ muốn thêm tên một người thừa kế mà không muốn thay đổi các nội dung khác, họ có thể yêu cầu công chứng việc sửa đổi, bổ sung di chúc. Theo khoản 3 Điều 56 Luật Công chứng 2014, việc sửa đổi, bổ sung di chúc có thể được thực hiện tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào.

Tuy nhiên, một lưu ý quan trọng là nếu bản di chúc gốc đang được lưu giữ tại một tổ chức hành nghề công chứng, người lập di chúc phải thông báo cho tổ chức đó về việc sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính thống nhất trong hồ sơ lưu trữ.

Quy trình và hồ sơ cần chuẩn bị

Để thực hiện việc thêm người thừa kế vào di chúc đã công chứng, người lập di chúc cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

• Phiếu yêu cầu công chứng: Theo mẫu của tổ chức hành nghề công chứng.
• Giấy tờ tùy thân: Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng.
• Bản chính di chúc đã lập: Để đối chiếu và thực hiện việc sửa đổi hoặc làm căn cứ lập di chúc mới.
• Giấy tờ chứng minh tài sản: Sổ đỏ, sổ hồng, đăng ký xe, sổ tiết kiệm... (nếu việc bổ sung người thừa kế gắn liền với việc phân chia lại tài sản cụ thể).
• Giấy tờ của người được bổ sung: Bản sao giấy tờ tùy thân của người thừa kế mới để đảm bảo thông tin chính xác.

Thời gian thực hiện thủ tục thường dao động từ 02 đến 10 ngày làm việc, tùy thuộc vào tính phức tạp của nội dung và việc xác minh hồ sơ của công chứng viên.

Chi phí và thù lao công chứng bổ sung di chúc

Về mặt tài chính, người lập di chúc cần lưu ý hai loại khoản phí:

1. Phí công chứng: Theo quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC, mức phí đối với việc sửa đổi, bổ sung di chúc là 40.000 đồng/trường hợp.
2. Thù lao công chứng: Đây là khoản phí chi trả cho việc soạn thảo văn bản, in ấn, sao chụp hoặc công chứng ngoài trụ sở. Mức thù lao này do tổ chức hành nghề công chứng và người yêu cầu công chứng thỏa thuận, nhưng không được vượt quá mức trần do UBND cấp tỉnh quy định.

Việc nắm rõ các quy định pháp lý về thừa kế và công chứng không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người lập di chúc mà còn tránh được những tranh chấp không đáng có giữa các thành viên trong gia đình sau này. Nếu bạn đang có ý định cập nhật bản di chúc của mình, hãy liên hệ với các văn phòng công chứng uy tín để được tư vấn và thực hiện thủ tục một cách chuẩn xác nhất.