Đất cha ông để lại thường được hiểu là diện tích đất do các thế hệ trước khai phá, sử dụng ổn định lâu dài và truyền lại cho con cháu qua nhiều đời. Tuy nhiên, do yếu tố lịch sử, nhiều thửa đất này vẫn chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ). Việc xác định nguồn gốc đất từ trước năm 1980 đóng vai trò then chốt trong việc xác định diện tích đất ở và nghĩa vụ tài chính của người dân.

Xác định nguồn gốc và diện tích đất ở trước năm 1980 theo quy định mới

Theo quy định tại Điều 141 Luật Đất đai 2024, việc xác định diện tích đất ở đối với trường hợp thửa đất có vườn, ao được hình thành trước ngày 18/12/1980 được thực hiện như sau:

Trường hợp người sử dụng đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất

Nếu hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng thửa đất có vườn, ao hình thành trước ngày 18/12/1980 và có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 của Luật Đất đai 2024, diện tích đất ở được xác định theo giấy tờ đó.

Các loại giấy tờ quan trọng bao gồm:

• Giấy tờ về quyền sử dụng đất trước ngày 15/10/1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp.
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính.
• Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất.
• Giấy tờ chuyển nhượng, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở trước ngày 15/10/1993 được UBND cấp xã xác nhận.

Lưu ý đặc biệt: Nếu trong giấy tờ chưa ghi rõ diện tích đất ở, diện tích đất ở được công nhận không phải nộp tiền sử dụng đất được xác định bằng diện tích thực tế của thửa đất nhưng không quá 05 lần hạn mức giao đất ở tại địa phương.

Trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất

Đối với đất đã sử dụng ổn định từ trước ngày 18/12/1980 mà không có giấy tờ, diện tích đất ở được xác định theo quy định tại Điều 138 Luật Đất đai 2024. Cụ thể:

• UBND cấp tỉnh căn cứ vào điều kiện và tập quán tại địa phương để quy định hạn mức công nhận đất ở.
• Nếu diện tích thửa đất lớn hơn hạn mức thì công nhận bằng hạn mức; nếu nhỏ hơn thì công nhận toàn bộ diện tích.

Đất ông bà để lại có được cấp Sổ đỏ theo Luật mới không?

Luật Đất đai 2024 đã mở rộng cơ hội cấp Sổ đỏ cho đất không có giấy tờ, đặc biệt là đất có nguồn gốc lâu đời.

Điều kiện cấp Sổ đỏ cho đất có giấy tờ:

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 của Luật này thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất.

Điều kiện cấp Sổ đỏ cho đất không có giấy tờ:

Theo Điều 138, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất trước ngày 01/7/2014 mà không có giấy tờ, không vi phạm pháp luật đất đai, không thuộc trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền và được UBND cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp thì sẽ được xem xét cấp Sổ đỏ với các mức thu tiền sử dụng đất ưu đãi tùy theo thời điểm bắt đầu sử dụng đất.

Việc nắm vững các mốc thời gian, đặc biệt là mốc trước năm 1980, sẽ giúp người dân chủ động hơn trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý, đảm bảo quyền lợi tối đa đối với mảnh đất hương hỏa của gia đình.