Trong thực tế đời sống, nhu cầu tách hộ khẩu để thuận tiện cho việc giao dịch, học tập hay làm việc là rất lớn. Tuy nhiên, không ít trường hợp thành viên trong gia đình gặp phải sự phản đối từ phía chủ hộ. Vậy pháp luật hiện hành quy định thế nào về việc tách khẩu khi chủ hộ không đồng ý? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định mới nhất.

1. Điều kiện tách hộ: Sự đồng ý của chủ hộ có phải là bắt buộc?

Khác với những hiểu lầm phổ biến trước đây, Luật Cư trú 2020 đã quy định rất rõ ràng về điều kiện để một cá nhân được tách hộ. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 25 văn bản này quy định:

"Thành viên hộ gia đình được tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện sau đây:
a) Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; trường hợp có nhiều thành viên cùng đăng ký tách hộ để lập thành một hộ gia đình mới thì trong số các thành viên đó có ít nhất một người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
b) Được chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý, trừ trường hợp thành viên hộ gia đình đăng ký tách hộ là vợ, chồng đã ly hôn mà vẫn được cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp đó;
c) Nơi thường trú của hộ gia đình không thuộc trường hợp quy định tại Điều 23 của Luật này."

Như vậy, về nguyên tắc chung, việc tách hộ bắt buộc phải có sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp. Nếu chủ hộ "lắc đầu", thành viên hộ gia đình sẽ không đủ điều kiện để thực hiện thủ tục này, trừ trường hợp duy nhất là vợ chồng đã ly hôn nhưng vẫn được quyền sử dụng chung chỗ ở đó theo thỏa thuận hoặc quyết định của Tòa án.

2. Hồ sơ và thủ tục xin tách hộ mới nhất

Khi đã có sự đồng ý của chủ hộ (hoặc thuộc trường hợp ly hôn), người dân cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định tại khoản 2 Điều 25 Luật Cư trú 2020:

2.1. Thành phần hồ sơ

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Trong tờ khai phải ghi rõ ý kiến đồng ý cho tách hộ của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp (trừ khi đã có văn bản đồng ý riêng).
• Đối với trường hợp ly hôn: Cần có Tờ khai thay đổi thông tin cư trú và giấy tờ chứng minh việc ly hôn, quyền tiếp tục sử dụng chỗ ở hợp pháp.

2.2. Trình tự thực hiện

Người dân có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại Công an cấp xã hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định và cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.

3. Lệ phí và các trường hợp được miễn giảm năm 2025-2026

Theo quy định tại Thông tư 75/2022/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 71/2025/TT-BTC), mức lệ phí tách hộ được áp dụng như sau:

• Nộp hồ sơ trực tiếp: 10.000 đồng/lần.
• Nộp hồ sơ trực tuyến: 5.000 đồng/lần.

Đặc biệt, các đối tượng như người cao tuổi (từ đủ 60 tuổi), người khuyết tật, người có công với cách mạng, hộ nghèo... sẽ được miễn hoàn toàn lệ phí khi thực hiện thủ tục này. Đây là chính sách nhân văn nhằm hỗ trợ tối đa cho các đối tượng yếu thế trong xã hội khi thực hiện các quyền về cư trú.

Tóm lại, để việc tách hộ diễn ra thuận lợi, sự thấu hiểu và đồng thuận giữa các thành viên trong gia đình là yếu tố then chốt. Trong trường hợp có tranh chấp về quyền sử dụng chỗ ở sau ly hôn, người dân nên tìm đến sự tư vấn của các chuyên gia pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.