Danh dự và nhân phẩm là những giá trị thiêng liêng của mỗi cá nhân được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ tuyệt đối. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, không ít người sẵn sàng dùng những lời lẽ lăng mạ, chửi bới hoặc thậm chí là các hành động bạo lực tinh thần để hạ thấp uy tín của người khác. Vậy pháp luật quy định như thế nào về hành vi này và làm sao để tố cáo hiệu quả?

Thế nào là hành vi làm nhục người khác theo quy định pháp luật?

Làm nhục người khác được hiểu là hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của một cá nhân, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, cuộc sống và công việc của họ. Hành vi này có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau:

• Bằng lời nói: Chửi bới thậm tệ, lăng mạ nơi công cộng hoặc đăng bài "bóc phốt", nói xấu sai sự thật trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok...
• Bằng hành động: Các hành vi như lột quần áo, cắt tóc, quay video nhạy cảm rồi phát tán nhằm bôi nhọ nạn nhân trước đám đông.

Theo quy định tại Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi này nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nghiêm khắc.

Quy trình tố cáo hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm chuẩn xác nhất

Khi nhận thấy quyền lợi của mình bị xâm phạm, bạn cần bình tĩnh và thực hiện theo các bước sau để đảm bảo kẻ vi phạm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật:

Bước 1: Thu thập và bảo quản chứng cứ

Đây là bước quan trọng nhất. Bạn cần lưu lại tất cả các bằng chứng liên quan như: tin nhắn đe dọa, hình ảnh/video bị phát tán, ảnh chụp màn hình các bài viết xúc phạm trên mạng xã hội. Nếu có thể, hãy lập vi bằng để đảm bảo tính pháp lý của chứng cứ điện tử.

Bước 2: Soạn đơn tố cáo

Đơn tố cáo cần trình bày rõ ràng diễn biến sự việc, thời gian, địa điểm và thông tin của người thực hiện hành vi vi phạm (nếu biết). Căn cứ vào Điều 144 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, tố giác về tội phạm là quyền của mọi cá nhân khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm.

Điều 144. Tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1. Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền.

2. Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.

Bước 3: Nộp đơn tại cơ quan có thẩm quyền

Theo Điều 145 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, bạn có thể nộp đơn tại Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Công an xã, phường nơi cư trú. Các cơ quan này có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết kịp thời, không được từ chối.

Các khung hình phạt đối với tội làm nhục người khác: Từ phạt tiền đến án tù

Tùy vào tính chất và mức độ nghiêm trọng, người phạm tội sẽ phải đối mặt với các khung hình phạt quy định tại Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015:

• Khung 1: Phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 - 30 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm đối với hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự.
• Khung 2: Phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm nếu phạm tội 02 lần trở lên, đối với 02 người trở lên, hoặc sử dụng mạng máy tính, phương tiện điện tử để phạm tội.
• Khung 3: Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm nạn nhân tự sát.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 01 đến 05 năm. Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp bạn bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng một môi trường xã hội văn minh, thượng tôn pháp luật.