Sinh con thứ 3 có còn bị xử phạt hành chính?

Trong nỗ lực đảm bảo chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình, Nhà nước Việt Nam luôn khuyến khích mỗi cặp vợ chồng chỉ nên dừng lại ở mức sinh từ một đến hai con để nuôi dạy cho tốt. Trước đây, theo quy định tại Nghị định 114/2006/NĐ-CP, những trường hợp sinh con thứ 3 trở lên thường phải đối mặt với các hình thức xử phạt vi phạm hành chính khá nghiêm khắc.

Tuy nhiên, kể từ ngày 31/12/2013, khi Nghị định 176/2013/NĐ-CP chính thức có hiệu lực và thay thế cho Nghị định 114, các quy định về xử phạt tiền đối với hành vi sinh con thứ 3 đã không còn được đề cập. Điều này đồng nghĩa với việc, tại thời điểm năm 2019, người dân nói chung và công chức nói riêng khi sinh con thứ 3 sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính bằng tiền.

Quy định kỷ luật nghiêm khắc đối với Đảng viên sinh con thứ 3

Mặc dù không bị xử phạt hành chính, nhưng đối với những công chức đồng thời là Đảng viên, việc sinh con thứ 3 vẫn là một vi phạm kỷ luật Đảng nghiêm trọng. Căn cứ theo quy định tại Quy định 102-QĐ/TW năm 2017, cụ thể tại Điều 27, Đảng viên vi phạm chính sách dân số sẽ bị xử lý như sau:

• Hình thức Khiển trách: Áp dụng đối với trường hợp vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng.
• Hình thức Cảnh cáo hoặc Cách chức (nếu có chức vụ): Áp dụng nếu tái phạm hoặc vi phạm lần đầu nhưng gây hậu quả nghiêm trọng.
• Hình thức Khai trừ: Áp dụng nếu gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc có hành vi gian dối để cố tình sinh thêm con.

Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ không bị coi là vi phạm như: sinh lần thứ nhất mà có từ 3 con trở lên; đã có một con đẻ, sinh lần thứ hai mà sinh đôi trở lên...

Công chức sinh con thứ 3 bị xử lý kỷ luật như thế nào?

Đối với công chức không phải là Đảng viên, việc sinh con thứ 3 vẫn có thể bị xem xét xử lý kỷ luật dựa trên việc không chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước. Theo Luật Cán bộ, công chức 2008, công chức có nghĩa vụ chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật.

"Điều 8. Nghĩa vụ của cán bộ, công chức đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân
1. Trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ danh dự Tổ quốc và lợi ích quốc gia.
2. Tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân.
3. Liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân.
4. Chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước."

Tùy thuộc vào nội quy, quy chế làm việc của từng cơ quan, đơn vị mà hình thức kỷ luật có thể khác nhau, từ Khiển trách, Cảnh cáo cho đến các hình thức nặng hơn nếu vi phạm gây ảnh hưởng lớn đến uy tín của tổ chức.

Tác động trực tiếp đến thời hạn nâng lương của công chức

Đây là vấn đề mà nhiều công chức quan tâm nhất. Việc bị xử lý kỷ luật do sinh con thứ 3 sẽ dẫn đến hệ quả trực tiếp là bị kéo dài thời hạn xét nâng bậc lương thường xuyên. Căn cứ theo Thông tư 08/2013/TT-BNV, thời gian bị kéo dài được quy định tại khoản 3 Điều 2 như sau:

• Kéo dài 06 tháng: Nếu công chức bị kỷ luật bằng hình thức Khiển trách hoặc Cảnh cáo.
• Kéo dài 12 tháng: Nếu công chức bị kỷ luật bằng hình thức Giáng chức hoặc Cách chức.

Như vậy, nếu việc sinh con thứ 3 dẫn đến hình thức kỷ luật Khiển trách (mức thường gặp nhất), công chức sẽ bị chậm nâng lương ít nhất là nửa năm so với thời hạn thông thường.

Tiêu chí đánh giá, phân loại công chức vi phạm

Bên cạnh việc bị kỷ luật, hành vi sinh con thứ 3 còn ảnh hưởng đến kết quả đánh giá, phân loại cán bộ, công chức hàng năm. Theo Nghị định 56/2015/NĐ-CP, cụ thể tại Điều 21, công chức có thể bị phân loại ở mức "Không hoàn thành nhiệm vụ" nếu vi phạm đường lối, chủ trương của Đảng hoặc chính sách của Nhà nước và bị xử lý kỷ luật.

Việc bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ cũng là một căn cứ để kéo dài thời gian nâng lương thường xuyên thêm 06 tháng. Trong trường hợp công chức vừa bị kỷ luật vừa bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ trong cùng một năm, thời gian kéo dài nâng lương sẽ là tổng cộng của các mốc thời gian nêu trên.

Tóm lại, dù không còn bị phạt tiền theo quy định hành chính, nhưng công chức sinh con thứ 3 tại thời điểm năm 2019 vẫn phải đối mặt với những chế tài về mặt tổ chức và kinh tế (thông qua việc chậm nâng lương) rất cụ thể. Điều này đòi hỏi mỗi cán bộ, công chức cần cân nhắc kỹ lưỡng và thực hiện đúng các quy định về kế hoạch hóa gia đình để đảm bảo quyền lợi cá nhân cũng như uy tín của cơ quan đơn vị.