Vấn nạn kinh doanh và lạm dụng khí N₂O (Dinitơ monoxit – thường được biết đến dưới tên gọi "khí cười" hay bóng cười) tại các tụ điểm giải trí, quán bar, vũ trường đã trở thành điểm nóng gây nhức nhối về an ninh trật tự và sức khỏe cộng đồng trong suốt thời gian dài. Nhằm bịt kín lỗ hổng pháp lý, kiểm soát nguồn cung và tạo hành lang pháp lý xử lý triệt để từ gốc, pháp luật Việt Nam đã chính thức đưa hành vi kinh doanh loại khí này vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Khí N₂O dùng qua đường hô hấp chính thức vào danh mục cấm

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật Đầu tư sửa đổi 2026, các nhà làm luật đã sửa đổi, bổ sung điểm m khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2025. Theo đó, hoạt động sau đây đã bị nghiêm cấm đầu tư kinh doanh trên toàn lãnh thổ:

"Kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ."

Quy định mang tính bước ngoặt này đã giải quyết căn cơ bài toán quản lý tồn tại nhiều năm qua. Trước đây, khí N₂O vốn chỉ được xếp vào nhóm hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp theo quy định của pháp luật về hóa chất. Điều này dẫn đến kẽ hở lớn khi nhiều tổ chức, cá nhân lợi dụng danh nghĩa nhập khẩu hóa chất công nghiệp phục vụ sản xuất, sau đó lén lút chiết sang các bình nhỏ và bán cho người dân hít trực tiếp dưới dạng bóng cười để tạo cảm giác hưng phấn tức thì. Khi chưa được định danh rõ ràng tại danh mục cấm của Luật Đầu tư 2025, việc xử lý vi phạm thường chỉ dừng lại ở mức xử phạt vi phạm hành chính do kinh doanh không đúng ngành nghề đăng ký hoặc hàng hóa không rõ hóa đơn chứng từ, chưa đủ sức răn đe.

Nhìn lại toàn bộ các ngành, nghề bị cấm đầu tư kinh doanh hiện nay

Với việc bổ sung hành vi kinh doanh khí N₂O dùng qua đường hô hấp, danh mục các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh quy định tại Điều 6 Luật Đầu tư 2025 hiện bao gồm các lĩnh vực trọng yếu ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, đạo đức truyền thống và sức khỏe cộng đồng:

• Kinh doanh các chất ma túy: Mọi hoạt động cung ứng, buôn bán, phân phối trái phép các chất ma túy thuộc danh mục cấm của cơ quan có thẩm quyền.
• Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật thuộc danh mục cấm: Bao gồm các hợp chất cực độc hoặc khoáng vật có nguy cơ hủy hoại môi trường sinh thái nghiêm trọng.
• Kinh doanh mẫu vật thực vật, động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm: Mẫu vật có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên cần bảo vệ nghiêm ngặt theo quy ước quốc tế và luật định.
• Kinh doanh mại dâm: Cấm triệt để mọi hành vi môi giới, tổ chức kinh doanh dịch vụ mại dâm.
• Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người: Hành vi phi nhân tính, xâm phạm nghiêm trọng đến quyền con người và trật tự đạo đức.
• Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người: Ngăn ngừa các nguy cơ đe dọa đạo đức sinh học và sự phát triển tự nhiên của giống nòi.
• Kinh doanh pháo nổ: Bảo đảm an toàn tính mạng, trật tự xã hội và phòng chống cháy nổ trong cộng đồng.
• Kinh doanh dịch vụ đòi nợ: Chấm dứt triệt để các hệ lụy xã hội phức tạp phát sinh từ hoạt động đòi nợ thuê biến tướng.
• Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia và xuất khẩu di vật, cổ vật: Gìn giữ và bảo tồn giá trị di sản văn hóa, lịch sử của dân tộc.
• Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng: Chính sách kiên quyết nhằm bảo vệ thế hệ trẻ trước hiểm họa nghiện nicotine thế hệ mới.
• Kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp: Quy định mới nhất được bổ sung nhằm chấm dứt đại nạn bóng cười.

Trường hợp nào được loại trừ khi sử dụng và kinh doanh khí N₂O?

Mặc dù đặt ra chế tài cấm đối với việc hít trực tiếp qua đường hô hấp cho con người, quy định của Luật Đầu tư sửa đổi 2026 cũng phân định rất rạch ròi giữa hành vi lạm dụng gây tổn hại sức khỏe và việc ứng dụng khí N₂O phục vụ cho phát triển kinh tế, khoa học và y tế. Cụ thể, các trường hợp sau đây được pháp luật loại trừ và cho phép tiếp tục hoạt động theo quy chuẩn chuyên ngành:

• Mục đích y tế: Sử dụng làm chất gây mê giảm đau phối hợp trong phẫu thuật, nha khoa hoặc sản khoa theo đơn và quy trình chuyên môn của bác sĩ.
• Mục đích công nghệ thực phẩm: Khí N₂O được cấp phép sử dụng làm phụ gia thực phẩm (chất đẩy khí tạo bọt kem trong bình xịt kem tươi whipping cream, đóng gói bảo quản).
• Kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học: Phục vụ công tác nghiên cứu, thử nghiệm chuẩn độ trong các phòng kiểm nghiệm, viện nghiên cứu và trường đại học.
• Mục đích khác theo quy định của Chính phủ: Các ứng dụng công nghiệp chuyên dụng được cơ quan thẩm quyền cấp phép.

Đặc biệt, bên cạnh việc bổ sung ngành nghề cấm, Luật Đầu tư sửa đổi 2026 còn bổ sung khoản 2a vào sau khoản 2 Điều 6 Luật Đầu tư 2025, giao trách nhiệm cho Chính phủ quy định chi tiết việc thực hiện đối với hoạt động kinh doanh khí N₂O. Quy định này bảo đảm xây dựng cơ chế giám sát chuỗi cung ứng khép kín từ khâu xuất nhập khẩu đến lưu thông nội địa, ngăn chặn tình trạng hóa chất bị thẩm lậu ra ngoài thị trường tự do.

Hiệu lực thi hành và khuyến cáo pháp lý quan trọng

Về lộ trình thực thi, văn bản Luật Đầu tư sửa đổi 2026 nói chung sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/03/2027. Tuy nhiên, xuất phát từ tính cấp bách trong việc bảo vệ sức khỏe giới trẻ và trật tự đô thị, Quốc hội đã quyết nghị riêng quy định bổ sung ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh khí N₂O tại Điều 6 Luật Đầu tư 2025 sẽ chính thức có hiệu lực sớm hơn, bắt đầu áp dụng từ ngày 01/01/2027.

Kể từ thời điểm ngày 01/01/2027, mọi hành vi buôn bán, sang chiết, tàng trữ hoặc cung cấp bình khí N₂O, bóng cười cho khách hàng sử dụng để hít thở giải trí sẽ bị coi là hành vi kinh doanh hàng cấm. Người vi phạm không chỉ bị áp dụng các chế tài xử phạt hành chính rất nặng, tịch thu toàn bộ tang vật và phương tiện vi phạm mà còn có thể bị xem xét xử lý hình sự tùy theo quy mô và giá trị hàng cấm thu giữ.

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh dịch vụ vui chơi giải trí và các đơn vị cung ứng hóa chất cần chủ động rà soát danh mục ngành nghề, chấm dứt ngay các giao dịch phân phối sai mục đích. Đồng thời, các bậc phụ huynh và giới trẻ cũng cần nâng cao nhận thức về nguy cơ ngộ độc, tổn thương thần kinh vận động nghiêm trọng do khí cười để tự bảo vệ bản thân và gia đình.