Bộ Tài chính đã ban hành Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-NĐ-BTC hợp nhất các quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn từ Nghị định 125/2020/NĐ-CP, Nghị định 102/2021/NĐ-CP, Nghị định 310/2025/NĐ-CP và Nghị định 291/2026/NĐ-CP. Đây là hệ thống quy định quan trọng định hướng hoạt động tuân thủ cho các cá nhân, doanh nghiệp trên cả nước.

Phạm Vi Điều Chỉnh Và Đối Tượng Áp Dụng Văn Bản Hợp Nhất 27/2026/VBHN-NĐ-BTC

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, văn bản hợp nhất điều chỉnh toàn diện các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức phạt tiền, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt đối với vi phạm về thuế và hóa đơn.

Đối tượng áp dụng bao gồm người nộp thuế, công chức thuế, cơ quan thuế các cấp cùng các tổ chức, cá nhân khác có liên quan. Tuy nhiên, quy định nêu rõ các trường hợp ngoại lệ không thuộc phạm vi áp dụng bao gồm:

• Các hành vi vi phạm hành chính liên quan đến lĩnh vực phí và lệ phí;
• Các vi phạm hành chính về thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu do cơ quan hải quan thực hiện quản lý thu;
• Các vi phạm về thủ tục đăng ký thuế, thông báo tạm ngừng hoạt động hoặc tiếp tục kinh doanh trước thời hạn đối với các tổ chức, cá nhân đăng ký thuế cùng lúc với đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hợp tác xã theo cơ chế một cửa liên thông.

Chi Tiết Các Trường Hợp Bị Xác Định Là Sử Dụng Hóa Đơn, Chứng Từ Không Hợp Pháp

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được ghi nhận tại Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-NĐ-BTC), hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp bao gồm các trường hợp vi phạm cụ thể sau:

• Hóa đơn, chứng từ giả: Các loại hóa đơn, chứng từ do tổ chức, cá nhân tự in hoặc tạo lập nhưng không theo đúng quy định pháp luật hoặc giả mạo con dấu, chữ ký của cơ quan, đơn vị phát hành;
• Hóa đơn chưa hoặc hết giá trị sử dụng: Hóa đơn chưa hoàn thành thủ tục thông báo phát hành hoặc đã bị thông báo hết giá trị sử dụng theo quyết định của cơ quan thuế;
• Hóa đơn trong thời gian cưỡng chế: Hóa đơn bị ngừng sử dụng trong thời gian người nộp thuế bị áp dụng biện pháp cưỡng chế bằng biện pháp ngừng sử dụng hóa đơn, trừ các trường hợp đặc biệt được cơ quan thuế cho phép xuất hóa đơn lẻ;
• Hóa đơn điện tử không đăng ký: Sử dụng hóa đơn điện tử nhưng không đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử với cơ quan thuế quản lý trực tiếp;
• Hóa đơn điện tử thiếu mã: Hóa đơn điện tử thuộc diện có mã của cơ quan thuế nhưng lập và gửi cho người mua khi chưa có mã xác thực.

Bên cạnh đó, việc sử dụng hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ có ngày lập trên hóa đơn từ ngày cơ quan thuế xác định bên bán không còn hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký cũng được coi là sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Đối với các hóa đơn lập trước thời điểm cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nếu cơ quan công an hoặc cơ quan thuế kết luận có vi phạm thì vẫn tính là hóa đơn không hợp pháp.

Nhận Diện Hành Vi Sử Dụng Không Hợp Pháp Hóa Đơn, Chứng Từ

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ tập trung vào việc phản ánh không đúng bản chất giao dịch kinh tế thực tế, bao gồm:

• Hóa đơn, chứng từ không ghi đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định pháp luật về hóa đơn;
• Hóa đơn bị tẩy xóa, sửa chữa thông tin làm sai lệch nội dung giao dịch;
• Hóa đơn, chứng từ khống: Đã ghi đầy đủ chỉ tiêu nội dung nghiệp vụ kinh tế nhưng trên thực tế việc mua bán hàng hóa, dịch vụ không phát sinh một phần hoặc toàn bộ;
• Hóa đơn phản ánh sai lệch so với giá trị thực tế giao dịch mua bán giữa hai bên;
• Lập hóa đơn khống hoặc lập hóa đơn giả để kê khai thuế;
• Hóa đơn có sự chênh lệch về giá trị hàng hóa, dịch vụ hoặc sai lệch tiêu thức giữa các liên của cùng một số hóa đơn;
• Hóa đơn quay vòng: Sử dụng hóa đơn của một lô hàng hóa để làm chứng từ đi đường cho lô hàng hóa khác trong khâu lưu thông;
• Sử dụng hóa đơn của tổ chức, cá nhân khác để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào hoặc bán ra (trừ các trường hợp hóa đơn do cơ quan thuế cấp hoặc ủy nhiệm lập hóa đơn).

Nâng Cao Tuân Thủ Pháp Luật Và Khuyến Cáo Cho Doanh Nghiệp

Các hành vi vi phạm về hóa đơn không chỉ bị phạt tiền rất nặng từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng theo quy định xử phạt vi phạm hành chính mà còn bị truy thu toàn bộ số thuế gian lận. Trong trường hợp vi phạm có dấu hiệu cấu thành tội phạm, hành vi mua bán, sử dụng hóa đơn khống còn có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015.

Do đó, cá nhân và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động rà soát hệ thống hóa đơn đầu vào, đầu ra, thường xuyên tra cứu trạng thái hoạt động của đối tác trên trang thông tin điện tử của ngành thuế nhằm hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý phát sinh.