Chỉ cần bỏ ra một khoản tiền khiêm tốn, khách hàng có thể sở hữu những sản phẩm “nhái” mà hình dáng, mẫu mã giống y như sản phẩm có thương hiệu. Tuy nhiên, việc mua và sử dụng hàng fake là tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời đẩy người bán vào những rắc rối pháp lý không đáng có.

Hàng "fake" dưới lăng kính pháp lý: Không chỉ là "nhái" mẫu mã

Dùng hàng “xịn”, hàng tốt là nhu cầu chính đáng của người tiêu dùng. Nhưng trên thực tế, không phải ai cũng có đủ điều kiện kinh tế để mua các sản phẩm của các thương hiệu nổi tiếng, bởi các mặt hàng này thường có mức giá khá cao so với thu nhập của phần đông người dân. Đây chính là mảnh đất màu mỡ để các mặt hàng “fake” tung hoành trên thị trường, phổ biến nhất là các mặt hàng tiêu dùng như quần áo, túi xách, giày dép, đồng hồ, mỹ phẩm…

Dưới góc độ pháp lý tại thời điểm năm 2021, căn cứ Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng giả hay hàng "fake" được phân loại cụ thể dựa trên các tiêu chí về công dụng, nhãn mác và nguồn gốc:

• Hàng giả về giá trị sử dụng, công dụng: Là hàng hóa có các chỉ tiêu chất lượng hoặc tính năng kỹ thuật cơ bản tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của hàng hóa đó chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn chất lượng hoặc quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa.
• Thuốc giả và dược liệu giả: Được xác định theo quy định tại khoản 33 và khoản 34 Điều 2 Luật Dược 2016. Đây là nhóm hàng đặc biệt nguy hiểm vì ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người.
• Hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì: Hàng hóa có nhãn hoặc bao bì ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân sản xuất; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã vạch hoặc giả mạo nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa.

Việc sử dụng hàng fake không chỉ xâm phạm nghiêm trọng đến quyền sở hữu trí tuệ của các thương hiệu đã được bảo hộ mà còn gây thiệt hại kinh tế cho xã hội và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, dị ứng hoặc ngộ độc đối với các mặt hàng điện tử, mỹ phẩm và thực phẩm kém chất lượng.

Mức phạt hành chính "cực nặng" đối với hành vi buôn bán hàng giả

Theo quy định tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP, người buôn bán hàng fake có thể bị xử phạt hành chính rất nặng tùy vào tính chất và giá trị hàng hóa vi phạm.

Cụ thể, tại Điều 9 của Nghị định này, hành vi buôn bán hàng giả về giá trị sử dụng, công dụng có mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng đối với cá nhân. Nếu hàng giả là thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thuốc phòng bệnh, thuốc chữa bệnh cho người mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì mức phạt tiền sẽ tăng gấp đôi.

Đối với hành vi buôn bán hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa, Điều 11 quy định mức phạt từ 1.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Lưu ý quan trọng: Mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm sẽ gấp hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải đối mặt với các hình thức xử phạt bổ sung như:

• Tịch thu tang vật vi phạm.
• Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề từ 01 đến 03 tháng hoặc từ 03 đến 06 tháng trong trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc tái phạm.
• Buộc tiêu hủy tang vật hoặc buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên nhãn, bao bì hàng hóa.

Khi nào việc bán hàng "fake" trở thành tội phạm hình sự?

Không dừng lại ở xử phạt hành chính, nếu hành vi buôn bán hàng giả có quy mô lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, người bán có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội sản xuất, buôn bán hàng giả" theo quy định tại Điều 192 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Các mốc định lượng để cấu thành tội phạm bao gồm:

• Hàng giả tương đương với số lượng của hàng thật trị giá từ 30.000.000 đồng trở lên.
• Dưới 30.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% trở lên.
• Thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng trở lên.

Khung hình phạt cơ bản cho tội danh này là phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Trong những trường hợp tăng nặng (có tổ chức, lợi dụng chức vụ, hàng giả là thuốc chữa bệnh...), mức án cao nhất có thể lên đến 15 năm tù. Đối với pháp nhân thương mại phạm tội, mức phạt tiền có thể lên đến 9.000.000.000 đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

"Điều 192. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả 1. Người nào sản xuất, buôn bán hàng giả thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại các điều 193, 194 và 195 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm..."

Lời khuyên cho người tiêu dùng và hộ kinh doanh

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ như năm 2021, việc kiểm soát hàng giả trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Đối với các hộ kinh doanh, việc nhập hàng không rõ nguồn gốc, hàng "super fake" để kiếm lời nhanh chóng là con đường ngắn nhất dẫn đến vòng lao lý. Hãy luôn yêu cầu hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa rõ ràng.

Đối với người tiêu dùng, hãy là những người mua sắm thông thái. Đừng vì ham rẻ mà tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời tự rước lấy những rủi ro về sức khỏe cho bản thân và gia đình. Việc tẩy chay hàng giả không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch.

Trên đây là những giải đáp chi tiết về vấn đề: Bán hàng fake bị phạt như thế nào? Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý liên quan đến sở hữu trí tuệ hoặc kinh doanh thương mại, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn kịp thời.