Chỉ còn chưa đầy một tháng nữa, Luật Cư trú 2020 sẽ chính thức có hiệu lực (từ ngày 01/7/2021). Đây là một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý dân cư tại Việt Nam, khi chúng ta chuyển dần từ phương thức quản lý bằng Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú giấy sang quản lý bằng dữ liệu điện tử thông qua mã số định danh cá nhân.

Tuy nhiên, một trong những nội dung khiến dư luận đặc biệt quan tâm và không ít người cảm thấy lo lắng chính là việc siết chặt các quy định về xóa đăng ký thường trú. Vậy thực hư câu chuyện này ra sao và người dân cần chuẩn bị gì để không bị rơi vào tình thế "vô gia cư" về mặt pháp lý?

9 trường hợp bị xóa đăng ký thường trú từ ngày 01/7/2021

Theo quy định tại Điều 24 Luật Cư trú 2020, cơ quan đăng ký cư trú sẽ thực hiện việc xóa đăng ký thường trú đối với công dân thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người đã chết; có quyết định của Tòa án tuyên bố mất tích hoặc đã chết;
• Người ra nước ngoài để định cư;
• Người đã có quyết định hủy bỏ đăng ký thường trú quy định tại Điều 35 của Luật này;
• Người vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký tạm trú tại chỗ ở khác hoặc không khai báo tạm vắng (trừ một số trường hợp đặc biệt như đi tù, đi cai nghiện...);
• Người đã được cơ quan có thẩm quyền cho thôi quốc tịch Việt Nam, tước quốc tịch Việt Nam;
• Người đã đăng ký thường trú tại chỗ ở do thuê, mượn, ở nhờ nhưng đã chấm dứt việc này mà sau 12 tháng vẫn chưa đăng ký thường trú tại chỗ ở mới;
• Người đã bán nhà và sau 12 tháng kể từ ngày chuyển quyền sở hữu vẫn chưa đăng ký thường trú tại chỗ ở mới (trừ khi được chủ mới đồng ý cho giữ nhờ hộ khẩu);
• Người đã chấm dứt việc thuê, mượn, ở nhờ và không được chủ nhà đồng ý cho giữ đăng ký thường trú;
• Người đã đăng ký thường trú tại chỗ ở đã bị phá dỡ, tịch thu hoặc phương tiện đã bị xóa đăng ký.

So với quy định cũ, rõ ràng danh sách này đã mở rộng hơn, đặc biệt là các quy định liên quan đến việc vắng mặt lâu ngày hoặc thay đổi chủ sở hữu nhà đất. Điều này nhằm đảm bảo dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư luôn "đúng, đủ, sạch, sống".

Cán bộ công an hướng dẫn người dân thực hiện các quy định mới về cư trú tại cơ sở (ảnh minh họa)

Những hệ lụy thực tế khi bị xóa đăng ký thường trú

Việc lo lắng khi bị xóa hộ khẩu là hoàn toàn có cơ sở, bởi tại Việt Nam, nơi thường trú vẫn là căn cứ quan trọng để thực hiện nhiều giao dịch và thủ tục hành chính:

• Thủ tục hành chính: Gặp khó khăn khi làm Căn cước công dân gắn chíp, hộ chiếu, đăng ký kết hôn hay khai sinh cho con cái.
• Giao dịch dân sự: Các hợp đồng mua bán, tặng cho bất động sản, vay vốn ngân hàng thường yêu cầu xác nhận nơi cư trú.
• Quyền lợi an sinh: Việc đăng ký học trường công cho con, hưởng bảo hiểm y tế theo hộ gia đình hay nhận đền bù giải tỏa đất đai cũng bị ảnh hưởng trực tiếp.

Tại sao người dân không nên quá lo lắng?

Dù quy định có phần khắt khe hơn, nhưng Luật Cư trú 2020 cũng mở ra những cơ chế linh hoạt để người dân bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Đăng ký tạm trú - Giải pháp "cứu cánh" tức thời

Nếu bạn chưa có điều kiện mua nhà hoặc chưa đủ điều kiện đăng ký thường trú tại chỗ ở mới, hãy thực hiện ngay việc đăng ký tạm trú. Theo quy định, chỉ cần sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài nơi thường trú từ 30 ngày trở lên là bạn đã có nghĩa vụ và quyền lợi đăng ký tạm trú.

Việc có một địa chỉ tạm trú rõ ràng trên hệ thống sẽ giúp bạn thực hiện được phần lớn các thủ tục hành chính thiết yếu và chứng minh được nơi ở thực tế của mình với cơ quan chức năng.

2. Thủ tục đăng ký thường trú mới đã đơn giản hơn

Từ ngày 01/7/2021, việc đăng ký thường trú sẽ không còn phụ thuộc vào cuốn Sổ hộ khẩu giấy. Người dân có thể đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp của mình hoặc chỗ ở do thuê, mượn, ở nhờ nếu đáp ứng đủ các điều kiện về diện tích bình quân (do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định) và được chủ nhà đồng ý.

Hồ sơ chuẩn bị cũng rất gọn nhẹ, chủ yếu bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú;
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp (Sổ đỏ, hợp đồng mua bán, hợp đồng thuê nhà...).

Thời gian giải quyết cũng được rút ngắn đáng kể, chỉ trong vòng 07 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm cập nhật thông tin về nơi thường trú mới của người đăng ký vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để tránh rơi vào trường hợp bị xóa đăng ký thường trú một cách đáng tiếc, người dân cần chủ động kiểm tra tình trạng cư trú của mình. Nếu có thay đổi về chỗ ở hoặc vắng mặt tại nơi thường trú trong thời gian dài, hãy chủ động liên hệ với Công an cấp xã nơi cư trú để được hướng dẫn làm thủ tục khai báo tạm vắng hoặc đăng ký tạm trú, thường trú mới.

Việc tuân thủ các quy định về cư trú không chỉ là nghĩa vụ công dân mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính bạn và gia đình trong mọi giao dịch đời sống.

Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến các quy định của Luật Cư trú 2020, hãy tìm hiểu thêm các bài viết hướng dẫn chi tiết trên hệ thống của chúng tôi hoặc liên hệ cơ quan chức năng để được giải đáp kịp thời.