Trong quá trình tham gia giao thông, không ít trường hợp tài xế bị lực lượng chức năng tạm giữ hoặc tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe (GPLX) do vi phạm các quy định pháp luật. Để đối phó, một số người đã nảy sinh ý định khai báo mất bằng lái để làm thủ tục xin cấp lại bản mới nhằm tiếp tục điều khiển phương tiện. Tuy nhiên, hành vi "giả vờ" này không chỉ là sự gian dối mà còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý nghiêm trọng theo các quy định mới nhất áp dụng từ đầu năm 2020.

Hành vi gian dối: Phạt tiền triệu và "treo" bằng 05 năm

Theo quy định tại Thông tư 38/2019/TT-BGTVT (có hiệu lực từ ngày 01/12/2019), pháp luật đã siết chặt quản lý đối với việc cấp đổi và cấp lại GPLX. Cụ thể, người có hành vi gian dối để được đổi, cấp lại hoặc cấp mới GPLX sẽ phải đối mặt với những hình phạt nghiêm khắc:

• Thu hồi GPLX và hồ sơ gốc: Cơ quan quản lý sẽ ra quyết định thu hồi ngay lập tức GPLX đã cấp sai quy định cùng toàn bộ hồ sơ liên quan.
• Cấm cấp GPLX trong 05 năm: Đây là hình phạt nặng nhất về mặt hành chính. Người vi phạm sẽ không được phép học, sát hạch hay cấp mới GPLX trong thời hạn 05 năm kể từ ngày hành vi gian dối bị phát hiện.
• Phải học lại từ đầu: Sau khi hết thời hạn 05 năm bị cấm, nếu muốn có lại bằng lái, người đó phải thực hiện đầy đủ các thủ tục học và sát hạch như trường hợp cấp bằng lần đầu.

Về mức xử phạt tiền, Nghị định 100/2019/NĐ-CP đã quy định rõ tại điểm g khoản 3 Điều 37:

"3. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với cá nhân thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây: ... g) Cá nhân khai báo không đúng sự thật hoặc sử dụng các giấy tờ, tài liệu giả để được học, kiểm tra, sát hạch cấp mới, cấp lại Giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ."

Hệ thống dữ liệu liên thông: "Lưới trời" khó lọt

Nhiều tài xế cho rằng việc bị CSGT thu bằng ở tỉnh này có thể sang tỉnh khác khai báo mất để làm lại mà không bị phát hiện. Tuy nhiên, quan niệm này đã hoàn toàn lỗi thời. Từ ngày 01/6/2019, Tổng cục Đường bộ Việt Nam và Cục Cảnh sát giao thông đã chính thức vận hành phần mềm tra cứu thông tin GPLX dùng chung.

Hệ thống này cho phép lực lượng tuần tra kiểm soát cập nhật ngay lập tức các thông tin về bằng lái bị tạm giữ, tước quyền sử dụng lên cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi người dân nộp hồ sơ xin cấp lại bằng lái tại bất kỳ Sở Giao thông Vận tải nào, cán bộ tiếp nhận chỉ cần nhập số GPLX hoặc số Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân là có thể biết chính xác tình trạng của bằng lái đó.

Các trường hợp tra cứu phổ biến trên hệ thống bao gồm:

• Người vi phạm bị tạm giữ GPLX nhưng quá hạn không đến xử lý.
• Lái xe đang trong thời gian bị tước quyền sử dụng GPLX theo quyết định xử phạt.
• Thông tin phương tiện vi phạm được phát hiện qua hệ thống camera giám sát (phạt nguội).

Lời khuyên cho người tham gia giao thông

Việc chấp hành quyết định xử phạt và chờ đợi hết thời hạn tước bằng lái là lựa chọn duy nhất đúng đắn và an toàn. Hành vi gian dối không chỉ khiến bạn mất thêm một khoản tiền phạt lớn (lên đến 05 triệu đồng) mà còn tước đi cơ hội lái xe hợp pháp của bạn trong suốt nửa thập kỷ.

Nếu thực sự bị mất GPLX, người dân cần thực hiện đúng thủ tục cấp lại theo quy định tại Thông tư 12/2017/TT-BGTVT. Trong đơn đề nghị cấp lại, người lái xe phải cam đoan chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo. Hãy nhớ rằng, mọi sự gian dối trong hồ sơ hành chính đều sẽ để lại hậu quả pháp lý lâu dài.