Bảo hiểm xã hội (BHXH) không chỉ là quyền lợi mà còn là tấm lưới an sinh quan trọng đối với mỗi người lao động. Bước sang năm 2025, với việc ban hành Quyết định 863/QĐ-BNV năm 2025, các thủ tục hành chính trong lĩnh vực này đã có những điều chỉnh đáng kể nhằm đơn giản hóa và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân.

Đối tượng nào bắt buộc phải tham gia BHXH từ năm 2025?

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, danh sách đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đã được mở rộng và làm rõ hơn. Cụ thể, không chỉ cán bộ, công chức, viên chức hay người làm việc theo hợp đồng lao động từ 01 tháng trở lên, mà ngay cả các chủ hộ kinh doanh (có đăng ký và nộp thuế theo phương pháp kê khai) cũng thuộc diện này.

Đặc biệt, người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước hoặc doanh nghiệp có hưởng lương cũng là những đối tượng không thể tách rời khỏi hệ thống BHXH bắt buộc. Đối với lao động nước ngoài, nếu làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng từ đủ 12 tháng trở lên, việc tham gia BHXH cũng là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo quyền lợi an sinh quốc tế.

Hồ sơ đăng ký BHXH và cấp sổ gồm những gì?

Việc chuẩn bị hồ sơ đúng và đủ là yếu tố then chốt để thủ tục được giải quyết nhanh chóng. Căn cứ theo hướng dẫn tại Quyết định 863/QĐ-BNV năm 2025, hồ sơ được chia thành các nhóm chính:

• Đối với doanh nghiệp (Người sử dụng lao động): Cần chuẩn bị Tờ khai đăng ký tham gia BHXH của đơn vị kèm theo danh sách người lao động và Tờ khai cá nhân của từng nhân viên.
• Đối với cá nhân tự nộp (Chủ hộ kinh doanh, người quản lý không hưởng lương): Chỉ cần chuẩn bị Tờ khai đăng ký tham gia BHXH của người lao động.
• Đối với BHXH tự nguyện: Người dân chỉ cần nộp Tờ khai đăng ký tham gia theo mẫu quy định của cơ quan BHXH.

Quy trình 2 bước đăng ký và thời hạn giải quyết

Quy trình thực hiện hiện nay đã được tối ưu hóa thông qua các kênh trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại:

Bước 1: Kê khai và nộp hồ sơ. Người sử dụng lao động hoặc cá nhân có trách nhiệm nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH trong vòng 30 ngày kể từ ngày phát sinh đối tượng tham gia. Việc chậm trễ có thể dẫn đến các rủi ro pháp lý theo quy định tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP.

Bước 2: Tiếp nhận và cấp sổ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH sẽ tiến hành cấp sổ BHXH cho người lao động. Trong trường hợp từ chối, cơ quan chức năng phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do để người dân kịp thời bổ sung, hoàn thiện.

Theo khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024: "Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc tuyển dụng, người sử dụng lao động phải nộp hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội."

Lời khuyên từ chuyên gia

Để đảm bảo quyền lợi, người lao động nên thường xuyên kiểm tra quá trình đóng BHXH thông qua ứng dụng VssID. Đối với các doanh nghiệp, việc thực hiện giao dịch điện tử không chỉ giúp minh bạch hóa dữ liệu mà còn rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi. Nếu có bất kỳ thay đổi nào về thông tin cá nhân, hãy thực hiện thủ tục điều chỉnh ngay để tránh những rắc rối khi giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản hay hưu trí sau này.