Trong hoạt động của hệ thống Tòa án, việc đảm bảo quyền khiếu nại của công dân đối với các quyết định, hành vi hành chính của công chức, người lao động là một phần quan trọng của cải cách tư pháp. Để cụ thể hóa các quy định của Luật Khiếu nại 2011, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư 01/2020/TT-TANDTC, mang lại hành lang pháp lý rõ ràng về thẩm quyền giải quyết khiếu nại.

Phân cấp thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu

Theo quy định mới, thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu được gắn liền với trách nhiệm quản lý trực tiếp của người đứng đầu từng cấp Tòa án. Điều này giúp việc xử lý các sai sót hoặc vướng mắc được thực hiện nhanh chóng ngay tại cơ sở.

• Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện: Có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các quyết định, hành vi của chính mình, của công chức và người lao động thuộc quyền quản lý.
• Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và cấp cao: Tương tự, người đứng đầu các cấp Tòa án này sẽ chịu trách nhiệm giải quyết các khiếu nại phát sinh từ hoạt động công vụ của cán bộ dưới quyền mình.

Giải quyết khiếu nại lần hai: Vai trò của cấp trên trực tiếp

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 01/2020/TT-TANDTC là quy định chi tiết về thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai khi người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc khi đã hết thời hạn mà khiếu nại chưa được giải quyết.

Cụ thể, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh sẽ giải quyết khiếu nại lần hai đối với các quyết định, hành vi của Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện đã được giải quyết lần đầu. Ở cấp độ cao nhất, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao sẽ là người có thẩm quyền cuối cùng đối với các khiếu nại đã được Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh hoặc Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao giải quyết lần đầu.

Trích dẫn quy định chi tiết tại Điều 6

Dưới đây là nội dung nguyên văn về thẩm quyền được quy định tại Điều 6 Thông tư 01/2020/TT-TANDTC:

Điều 6. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại

1. Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các khiếu nại quyết định, hành vi của mình, của công chức và người lao động thuộc quyền quản lý của Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện.

2. Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết đối với các khiếu nại sau:

a) Giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các khiếu nại quyết định, hành vi của mình, của công chức, người lao động thuộc quyền quản lý của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh;

b) Giải quyết khiếu nại lần hai đối với khiếu nại quyết định, hành vi của Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện, của công chức, người lao động thuộc quyền quản lý của Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết.

3. Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các khiếu nại quyết định, hành vi của mình, của công chức và người lao động thuộc quyền quản lý của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao.

4. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao giải quyết các khiếu nại sau:

a) Giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các khiếu nại quyết định, hành vi của mình, của công chức, viên chức và người lao động thuộc quyền quản lý của Chánh Tòa án nhân dân tối cao;

b) Giải quyết khiếu nại lần hai đối với khiếu nại quyết định, hành vi của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao, của công chức và người lao động thuộc thẩm quyền quản lý của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết.

Lời khuyên pháp lý cho người dân

Khi thực hiện quyền khiếu nại, người dân cần xác định rõ đối tượng bị khiếu nại thuộc quyền quản lý của cấp Tòa án nào để gửi đơn đúng địa chỉ. Việc gửi đơn sai thẩm quyền không chỉ làm kéo dài thời gian giải quyết mà còn có thể ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người khiếu nại do hết thời hiệu.

Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 10/8/2020, thay thế cho các quy định trước đây không còn phù hợp, góp phần minh bạch hóa hoạt động của ngành Tòa án.