Trong hoạt động kinh doanh, không hiếm trường hợp các doanh nghiệp tư nhân cần thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa đã nhập khẩu, ví dụ như chuyển từ nguyên liệu sản xuất xuất khẩu sang tiêu thụ nội địa. Tuy nhiên, nếu không nắm vững các quy định về khai báo hải quan, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng bị ấn định thuế và xử phạt vi phạm hành chính.

Nguyên tắc "vàng" khi khai thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa

Theo quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC), việc khai báo phải tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Chính sách thuế và quản lý: Áp dụng chính sách quản lý hàng hóa và chính sách thuế tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới.
• Thứ tự thực hiện: Việc thay đổi mục đích sử dụng chỉ được thực hiện sau khi doanh nghiệp hoàn thành thủ tục hải quan đối với tờ khai mới.
• Sự đồng ý của cơ quan cấp phép: Đối với hàng hóa thuộc diện phải có giấy phép, doanh nghiệp phải được cơ quan cấp phép đồng ý bằng văn bản trước khi thay đổi mục đích sử dụng.

Trách nhiệm của doanh nghiệp: Không chỉ là nộp thuế

Doanh nghiệp có trách nhiệm tự giác kê khai và nộp đủ tiền thuế, tiền phạt (nếu có). Đặc biệt, trên tờ khai hải quan mới, doanh nghiệp phải ghi rõ số tờ khai hải quan ban đầu và hình thức thay đổi (ví dụ: "thay đổi mục đích sử dụng" hoặc "chuyển tiêu thụ nội địa") vào phần ghi chú.

Dưới đây là nội dung chi tiết quy định tại Điều 21 Thông tư 38/2015/TT-BTC:

Điều 21. Khai thay đổi mục đích sử dụng, chuyển tiêu thụ nội địa
1. Nguyên tắc thực hiện:
a) Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chuyển tiêu thụ nội địa hoặc thay đổi mục đích sử dụng thực hiện đúng quy định tại khoản 5 Điều 25 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP;
b) Việc chuyển tiêu thụ nội địa hoặc thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa đã làm thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu chỉ được thực hiện sau khi người khai hải quan hoàn thành thủ tục hải quan đối với tờ khai hải quan mới...

Hồ sơ hải quan cần chuẩn bị những gì?

Để quá trình thông quan diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:

1. Tờ khai hải quan mới theo quy định.
2. Văn bản cho phép của cơ quan có thẩm quyền (nếu hàng hóa thuộc diện phải có giấy phép).
3. Giấy chứng nhận kiểm tra chuyên ngành (nếu chưa thực hiện tại thời điểm nhập khẩu ban đầu).
4. Văn bản thỏa thuận với phía nước ngoài hoặc hóa đơn thương mại trong trường hợp chuyển nhượng quyền sở hữu.

Cảnh báo: Hậu quả khi không tự giác kê khai

Nhiều doanh nghiệp vì chủ quan hoặc muốn "lách luật" đã không thực hiện kê khai khi thay đổi mục đích sử dụng. Đây là một sai lầm nghiêm trọng. Nếu cơ quan hải quan kiểm tra và phát hiện, doanh nghiệp sẽ bị ấn định số tiền thuế phải nộp theo tờ khai ban đầu, đồng thời phải nộp tiền chậm nộp và bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định hiện hành.

Việc nắm vững quy trình và thực hiện đúng quy định không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn xây dựng uy tín đối với cơ quan quản lý nhà nước.