Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc xác định đúng trị giá hải quan không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế doanh nghiệp phải nộp. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty cổ phần mới tham gia thị trường, vẫn lúng túng trong việc khai báo, dẫn đến tình trạng bị bác bỏ trị giá và ấn định thuế nặng nề.

Trị giá hải quan: Kim chỉ nam trong tính thuế nhập khẩu

Theo quy định tại Luật Hải quan 2014, trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên. Đây là căn cứ cốt yếu để tính thuế nhập khẩu và các loại thuế liên quan khác.

Việc xác định giá thực tế này không được thực hiện tùy tiện mà phải áp dụng tuần tự 06 phương pháp theo quy định tại Thông tư 39/2015/TT-BTC, bao gồm:

• Phương pháp trị giá giao dịch (phương pháp phổ biến nhất).
• Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu giống hệt.
• Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu tương tự.
• Phương pháp trị giá khấu trừ.
• Phương pháp trị giá tính toán.
• Phương pháp suy luận.

Khi nào doanh nghiệp bắt buộc phải khai trị giá hải quan?

Về nguyên tắc, mọi lô hàng nhập khẩu đều phải khai trị giá hải quan. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ. Cụ thể, theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016, các đối tượng không chịu thuế hoặc được miễn thuế sẽ không cần thực hiện thủ tục này.

Quy trình khai báo: Trực tuyến hay trực tiếp?

Hiện nay, hầu hết các doanh nghiệp đều thực hiện khai báo qua hệ thống VNACCS. Đối với các lô hàng đủ điều kiện áp dụng phương pháp trị giá giao dịch, hệ thống sẽ tự động tính toán dựa trên các thông tin về tổng trị giá hóa đơn, phí vận chuyển và bảo hiểm.

Tuy nhiên, trong trường hợp hệ thống không tự động phân bổ (ví dụ có trên 05 khoản điều chỉnh), doanh nghiệp phải thực hiện khai báo trên tờ khai trị giá riêng. Đối với hồ sơ giấy, doanh nghiệp sử dụng mẫu HQ/2015-TG1 (cho phương pháp trị giá giao dịch) hoặc HQ/2015-TG2 (cho các phương pháp khác).

"Việc kiểm tra, xác định trị giá hải quan căn cứ trên hồ sơ hải quan, các chứng từ tài liệu có liên quan và thực tế hàng hóa. Trường hợp có nghi vấn, cơ quan hải quan sẽ tiến hành tham vấn để làm rõ tính chính xác của trị giá khai báo."

Rủi ro khi bị bác bỏ trị giá khai báo

Đây là nỗi lo lớn nhất của các doanh nghiệp. Nếu cơ quan hải quan có đủ cơ sở bác bỏ trị giá khai báo, doanh nghiệp sẽ có 05 ngày làm việc để khai bổ sung. Nếu quá thời hạn này mà không thực hiện, cơ quan hải quan sẽ tiến hành ấn định thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Lời khuyên từ chuyên gia: Để tránh rủi ro, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ chứng từ thanh toán, hợp đồng ngoại thương và các tài liệu chứng minh các khoản chi phí liên quan. Việc hiểu rõ các phương pháp xác định trị giá sẽ giúp doanh nghiệp tự tin hơn khi làm việc với cơ quan hải quan.