Trong hoạt động thương mại quốc tế và nội địa, thư tín dụng (L/C) đóng vai trò là công cụ bảo đảm thanh toán quan trọng, giúp giảm thiểu rủi ro cho cả bên mua và bên bán. Để chuẩn hóa các hoạt động này, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 21/2024/TT-NHNN, quy định chi tiết về nghiệp vụ thư tín dụng. Một trong những nội dung trọng tâm mà các doanh nghiệp cần nắm vững chính là quy định về hồ sơ và quy trình cấp tín dụng.

Hồ sơ đề nghị cấp tín dụng bao gồm những thành phần nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 14 Thông tư 21/2024/TT-NHNN, khách hàng khi có nhu cầu sử dụng các nghiệp vụ thư tín dụng cần chuẩn bị bộ hồ sơ minh chứng đủ điều kiện. Tùy vào loại hình nghiệp vụ, yêu cầu về tài liệu sẽ có sự khác biệt nhất định:

• Nghiệp vụ phát hành thư tín dụng: Doanh nghiệp phải cung cấp giấy tờ chứng minh năng lực pháp luật, phương án sử dụng vốn khả thi và năng lực tài chính để thanh toán hợp đồng mua bán hàng hóa, dịch vụ hợp pháp.
• Nghiệp vụ xác nhận thư tín dụng: Hồ sơ cần làm rõ tính hợp pháp của thư tín dụng đã phát hành và khả năng thanh toán các nghĩa vụ cam kết.
• Nghiệp vụ thương lượng thanh toán: Ngoài các điều kiện chung, khách hàng phải cung cấp bộ chứng từ phù hợp theo quy định tại Điều 32 Thông tư 21/2024/TT-NHNN.
• Nghiệp vụ hoàn trả thư tín dụng: Tập trung vào minh chứng khả năng trả nợ và tính hợp pháp của giao dịch cơ sở.

Đặc biệt, đối với các khách hàng có tổng mức dư nợ lớn (từ 0,1% vốn tự có của ngân hàng trở lên), pháp luật yêu cầu phải cung cấp thêm thông tin chi tiết về người có liên quan (cá nhân hoặc tổ chức) để đảm bảo tính minh bạch và quản trị rủi ro hệ thống.

Quy trình thẩm định và phê duyệt từ phía ngân hàng

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, ngân hàng sẽ tiến hành quy trình thẩm định nghiêm ngặt theo Điều 15 Thông tư 21/2024/TT-NHNN. Ngân hàng có trách nhiệm xem xét tính hợp pháp, khả thi của phương án kinh doanh và khả năng hoàn trả của khách hàng.

"Ngân hàng thông báo kết quả tới khách hàng, trường hợp ngân hàng quyết định không cấp tín dụng, ngân hàng phải thông báo cho khách hàng và nêu rõ lý do nếu khách hàng có yêu cầu."

Quyền và nghĩa vụ của các bên: Cán cân pháp lý cần lưu tâm

1. Đối với Ngân hàng

Theo Điều 19 Thông tư 21/2024/TT-NHNN, ngân hàng có quyền yêu cầu khách hàng cung cấp đầy đủ thông tin tài sản bảo đảm và khởi kiện nếu có vi phạm cam kết. Ngược lại, ngân hàng phải thực hiện đúng các nội dung đã cam kết và tuân thủ tập quán thương mại quốc tế (như UCP 600).

2. Đối với Khách hàng

Khách hàng có quyền từ chối các yêu cầu không phù hợp với thỏa thuận đã ký kết. Tuy nhiên, nghĩa vụ quan trọng nhất được quy định tại Điều 20 Thông tư 21/2024/TT-NHNN là phải cung cấp thông tin trung thực, chính xác và hoàn trả đầy đủ gốc, lãi, phí đúng hạn.

Việc nắm vững các quy định tại Thông tư 21/2024/TT-NHNN không chỉ giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình phê duyệt hồ sơ mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong các giao dịch tài chính phức tạp.