Kinh doanh theo mô hình hộ cá thể là lựa chọn phổ biến của nhiều cá nhân và gia đình tại Việt Nam nhờ thủ tục đơn giản. Tuy nhiên, việc xác định chính xác các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước luôn là vấn đề gây nhiều lúng túng. Đặc biệt, trong năm 2020, Chính phủ đã ban hành những chính sách mới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh, tiêu biểu là việc điều chỉnh quy định về lệ phí môn bài.

Cán bộ thuế hướng dẫn hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế (ảnh minh họa)

1. Ba loại thuế, phí "xương sống" của hộ kinh doanh cá thể

Theo quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 5/2020, một hộ kinh doanh cá thể khi đi vào hoạt động sẽ phải đối mặt với ba nghĩa vụ tài chính chính bao gồm: Lệ phí môn bài, Thuế giá trị gia tăng (GTGT) và Thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Việc xác định hộ kinh doanh có phải nộp thuế hay không phụ thuộc rất lớn vào ngưỡng doanh thu. Cụ thể, theo quy định tại Thông tư 92/2015/TT-BTC, nếu doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống, hộ kinh doanh sẽ thuộc diện không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN.

2. Căn cứ và phương pháp tính thuế GTGT, TNCN năm 2020

Đối với các hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, số thuế phải nộp được tính dựa trên doanh thu tính thuế và tỷ lệ thuế tương ứng với từng ngành nghề. Công thức chung được áp dụng như sau:

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

Trong đó, tỷ lệ thuế được phân loại rất rõ ràng. Ví dụ, đối với hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa, tỷ lệ thuế GTGT là 1% và thuế TNCN là 0,5%. Đối với hoạt động dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu, tỷ lệ tương ứng là 5% và 2%.

Việc xác định doanh thu chính xác là cơ sở để tính thuế công bằng (ảnh minh họa)

Một điểm đáng lưu ý là doanh thu tính thuế có thể do cá nhân tự xác định dựa trên hóa đơn, chứng từ. Tuy nhiên, nếu cơ quan thuế có căn cứ cho rằng mức doanh thu tự khai không phù hợp với thực tế kinh doanh, họ có quyền thực hiện ấn định thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

3. Cập nhật quy định mới về Lệ phí môn bài theo Nghị định 22/2020/NĐ-CP

Đây là điểm mới quan trọng nhất mà các hộ kinh doanh cần nắm rõ trong năm 2020. Trước đây, theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP, hộ kinh doanh phải nộp lệ phí môn bài ngay khi bắt đầu hoạt động. Tuy nhiên, kể từ ngày 25/02/2020, Nghị định 22/2020/NĐ-CP đã bổ sung quy định miễn lệ phí môn bài trong năm đầu thành lập hoặc ra hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đối với các hộ kinh doanh không thuộc diện được miễn, mức lệ phí môn bài vẫn được giữ nguyên dựa trên doanh thu hàng năm:

• Doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: 1.000.000 đồng/năm.
• Doanh thu trên 300 đến 500 triệu đồng/năm: 500.000 đồng/năm.
• Doanh thu trên 100 đến 300 triệu đồng/năm: 300.000 đồng/năm.

4. Quyền khiếu nại và bảo vệ lợi ích hợp pháp của người nộp thuế

Trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế, nếu hộ kinh doanh nhận thấy các quyết định ấn định thuế hoặc hành vi của công chức thuế không đúng quy định, xâm phạm quyền lợi của mình, họ hoàn toàn có quyền khiếu nại. Căn cứ vào Điều 116 Luật Quản lý thuế 2006 (vẫn đang có hiệu lực tại thời điểm tháng 5/2020), pháp luật quy định:

“1. Người nộp thuế, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại với cơ quan quản lý thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc xem xét lại quyết định của cơ quan quản lý thuế, hành vi hành chính của công chức quản lý thuế khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.”

Việc nắm vững các quy định về thuế không chỉ giúp hộ kinh doanh tránh được các rủi ro pháp lý, bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn giúp tối ưu hóa chi phí và tận dụng các chính sách ưu đãi, miễn giảm từ Nhà nước trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động như năm 2020.

Trân trọng./.