Việc sinh con thứ 3 đối với cán bộ, công chức luôn là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt là với những người đang đứng trong hàng ngũ của Đảng. Theo bối cảnh pháp luật tính đến tháng 02/2019, các quy định về xử lý kỷ luật đã có nhiều thay đổi quan trọng so với giai đoạn trước đó. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các hình thức xử lý dựa trên các căn cứ pháp lý mới nhất tại thời điểm này.

1. Đối với công chức là Đảng viên: Kỷ luật nghiêm khắc theo Quy định 102

Tại thời điểm đầu năm 2019, việc xử lý kỷ luật Đảng viên vi phạm chính sách dân số được thực hiện nghiêm ngặt theo Quy định 102-QĐ/TW năm 2017. Cụ thể, tại Điều 27 Quy định 102-QĐ/TW năm 2017 quy định các mức kỷ luật như sau:

"1- Đảng viên vi phạm trong trường hợp sinh con thứ ba (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác) thì kỷ luật bằng hình thức khiển trách."

Nếu tiếp tục vi phạm hoặc vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng hơn:

• Sinh con thứ tư: Kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo hoặc Cách chức (nếu có chức vụ).
• Sinh con thứ năm trở lên: Kỷ luật bằng hình thức Khai trừ ra khỏi Đảng.

Bên cạnh đó, Hướng dẫn 04-HD/UBKTTW năm 2018 của Ủy ban Kiểm tra Trung ương cũng làm rõ các tình tiết giảm nhẹ hoặc các trường hợp không bị coi là vi phạm để đảm bảo tính nhân văn và thực tế.

2. 7 trường hợp sinh con thứ 3 không bị coi là vi phạm

Không phải mọi trường hợp sinh con thứ 3 đều bị kỷ luật. Theo Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 Pháp lệnh Dân số năm 2008 và các văn bản hướng dẫn, có 7 trường hợp ngoại lệ bao gồm:

1. Cặp vợ chồng sinh con thứ ba, nếu cả hai hoặc một trong hai người thuộc dân tộc có số dân dưới 10.000 người.
2. Cặp vợ chồng sinh lần thứ nhất mà sinh ba con trở lên.
3. Cặp vợ chồng đã có một con đẻ, sinh lần thứ hai mà sinh hai con trở lên.
4. Cặp vợ chồng sinh lần thứ ba trở lên, nếu tại thời điểm sinh chỉ có một con đẻ còn sống.
5. Cặp vợ chồng sinh con thứ ba, nếu đã có hai con đẻ nhưng một hoặc cả hai con bị dị tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không mang tính di truyền.
6. Trường hợp đã có con riêng (con đẻ) trước khi tái hôn.
7. Phụ nữ chưa kết hôn sinh một hoặc hai con trở lên trong cùng một lần sinh.

3. Đối với công chức không phải là Đảng viên

Đối với những công chức chưa vào Đảng, việc xử lý kỷ luật khi sinh con thứ 3 có phần nhẹ nhàng hơn về mặt văn bản quy phạm pháp luật. Theo Nghị định 34/2011/NĐ-CP quy định về xử lý kỷ luật đối với công chức, hành vi sinh con thứ 3 không được liệt kê cụ thể là một trong những hành vi bị xử lý kỷ luật trực tiếp.

Đặc biệt, kể từ khi Nghị định 176/2013/NĐ-CP có hiệu lực thay thế cho Nghị định 114/2006/NĐ-CP, quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân sinh con thứ 3 đã bị bãi bỏ. Điều này đồng nghĩa với việc công chức không phải là Đảng viên sẽ không bị phạt tiền hay bị kỷ luật theo các hình thức của Luật Cán bộ, công chức trừ khi có quy định riêng trong quy chế nội bộ của cơ quan, đơn vị.

Tuy nhiên, việc sinh con thứ 3 vẫn có thể ảnh hưởng đến các danh hiệu thi đua, khen thưởng hàng năm của cá nhân và đơn vị theo các phong trào xây dựng đời sống văn hóa tại cơ sở.

Kết luận

Tóm lại, trong bối cảnh năm 2019, áp lực lớn nhất về việc sinh con thứ 3 vẫn nằm ở nhóm công chức là Đảng viên với hình thức kỷ luật thấp nhất là Khiển trách. Đối với công chức không phải Đảng viên, dù không còn bị xử phạt hành chính hay kỷ luật theo Nghị định của Chính phủ, nhưng vẫn cần cân nhắc kỹ lưỡng để phù hợp với cuộc vận động kế hoạch hóa gia đình của quốc gia.

Hệ thống Pháp luật