Trong quản trị doanh nghiệp, việc kiêm nhiệm các chức danh chủ chốt thường được xem là giải pháp tối ưu hóa chi phí, đặc biệt là tại các đơn vị vừa và nhỏ. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: Liệu một người đang giữ vai trò quản lý có được phép ngồi vào chiếc ghế Kế toán trưởng của chính doanh nghiệp đó hay không? Câu trả lời không đơn giản là 'có' hay 'không', mà phụ thuộc hoàn toàn vào loại hình và quy mô của đơn vị.

Ranh giới mong manh giữa 'được phép' và 'cấm đoán'

Theo quy định tại Điều 52 và Điều 54 của Luật Kế toán 2015, pháp luật Việt Nam thiết lập một hàng rào pháp lý khá nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính khách quan trong công tác tài chính. Cụ thể:

Điều 52. Những người không được làm kế toán
4. Người đang là người quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người mua, bán tài sản trong cùng một đơn vị kế toán, trừ trong doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu và các trường hợp khác do Chính phủ quy định.

Như vậy, đối với các loại hình phổ biến như Công ty TNHH hai thành viên trở lên hay Công ty cổ phần, người quản lý doanh nghiệp TUYỆT ĐỐI KHÔNG được đồng thời làm kế toán hoặc Kế toán trưởng. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng 'vừa đá bóng vừa thổi còi', hạn chế rủi ro gian lận tài chính.

Ngoại lệ đặc biệt dành cho 'Doanh nghiệp siêu nhỏ'

Tuy nhiên, pháp luật cũng mở ra một 'cánh cửa hẹp' để hỗ trợ các đơn vị có quy mô nhỏ. Căn cứ khoản 3 Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP, việc kiêm nhiệm được phép xảy ra trong các trường hợp sau:

• Doanh nghiệp tư nhân.
• Công ty TNHH do một cá nhân làm chủ sở hữu.
• Các doanh nghiệp không có vốn nhà nước và là doanh nghiệp siêu nhỏ.

Để xác định mình có thuộc diện 'siêu nhỏ' hay không, doanh nghiệp cần đối chiếu với tiêu chí tại Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP. Ví dụ, trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ, doanh nghiệp siêu nhỏ là đơn vị có lao động tham gia BHXH bình quân năm không quá 10 người và tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng (hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng).

Ai được coi là 'Người quản lý doanh nghiệp'?

Nhiều người lầm tưởng chỉ có Giám đốc mới là người quản lý. Tuy nhiên, theo khoản 24 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020, danh sách này bao gồm:

• Chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh.
• Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng thành viên.
• Chủ tịch công ty, Chủ tịch Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng quản trị.
• Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và các chức danh quản lý khác theo Điều lệ công ty.

Lời khuyên pháp lý: Doanh nghiệp cần rà soát kỹ loại hình và quy mô thực tế trước khi bổ nhiệm. Việc bổ nhiệm sai quy định không chỉ dẫn đến rủi ro bị xử phạt hành chính mà còn có thể làm vô hiệu các chứng từ, báo cáo tài chính do người không đủ điều kiện ký tên.