Trong bối cảnh chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) ngày càng linh hoạt, nhiều phụ nữ lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy cho tuổi già. Tuy nhiên, một đặc thù của loại hình này là không bao gồm chế độ thai sản. Điều này dẫn đến một câu hỏi pháp lý phổ biến: Nếu vợ chỉ đóng bảo hiểm tự nguyện, người chồng đang đóng BHXH bắt buộc có được hưởng các quyền lợi thai sản khi vợ sinh con hay không?

Sự khác biệt giữa BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện về chế độ thai sản

Trước hết, cần làm rõ rằng theo quy định hiện hành tại thời điểm năm 2019, hệ thống BHXH Việt Nam chia làm hai loại hình chính với các quyền lợi khác nhau. BHXH bắt buộc bao gồm 05 chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất. Trong khi đó, BHXH tự nguyện chỉ bao gồm 02 chế độ là hưu trí và tử tuất.

Chính vì vậy, lao động nữ khi tham gia BHXH tự nguyện sẽ không được hưởng tiền trợ cấp thai sản từ quỹ bảo hiểm của chính mình. Lúc này, mọi quyền lợi hỗ trợ tài chính và thời gian nghỉ ngơi chăm sóc vợ con sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình tham gia BHXH của người chồng.

Quyền lợi về thời gian nghỉ việc của chồng khi vợ sinh con

Căn cứ theo quy định tại Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, lao động nam đang đóng BHXH bắt buộc khi vợ sinh con sẽ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản với số ngày cụ thể như sau:

• 05 ngày làm việc: Áp dụng cho các trường hợp sinh thường thông thường.
• 07 ngày làm việc: Áp dụng khi vợ phải phẫu thuật (sinh mổ) hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
• 10 ngày làm việc: Trường hợp vợ sinh đôi; nếu sinh ba trở lên thì cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm 03 ngày làm việc.
• 14 ngày làm việc: Trường hợp vợ sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật.

Lưu ý quan trọng: Thời gian nghỉ việc này phải được thực hiện trong vòng 30 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh con. Nếu nghỉ sau khoảng thời gian này, người lao động sẽ không được giải quyết chế độ nghỉ hưởng lương bảo hiểm.

Mức trợ cấp một lần: Con số cụ thể năm 2019

Đây là khoản tiền mà nhiều gia đình quan tâm nhất. Theo Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và hướng dẫn tại Điều 9 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, điều kiện để chồng nhận trợ cấp một lần khi vợ không đủ điều kiện hưởng (bao gồm cả trường hợp vợ đóng BHXH tự nguyện) là:

"Trường hợp sinh con nhưng chỉ có cha tham gia bảo hiểm xã hội thì cha được trợ cấp một lần bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh con cho mỗi con."

Để được hưởng khoản này, người cha phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi vợ sinh con.

Tại thời điểm tháng 10/2019, mức lương cơ sở đang áp dụng là 1.490.000 đồng/tháng. Như vậy, mức trợ cấp một lần mà người chồng nhận được sẽ là:

1.490.000đ x 2 = 2.980.000 đồng/mỗi con.

Cách tính tiền lương trong những ngày nghỉ thai sản

Ngoài khoản trợ cấp một lần nêu trên, trong những ngày nghỉ việc (5, 7, 10 hoặc 14 ngày), người chồng còn được cơ quan BHXH chi trả tiền lương thay cho doanh nghiệp. Công thức tính như sau:

Tiền chế độ = (Mức bình quân tiền lương đóng BHXH 6 tháng trước khi nghỉ / 24 ngày) x Số ngày nghỉ thực tế.

Ví dụ: Nếu mức lương đóng bảo hiểm bình quân của bạn là 6.000.000đ và bạn nghỉ 5 ngày sinh thường, số tiền nhận được sẽ là: (6.000.000 / 24) x 5 = 1.250.000 đồng.

Kết luận

Như vậy, việc vợ tham gia BHXH tự nguyện không hề làm mất đi quyền lợi thai sản của người chồng. Ngược lại, pháp luật vẫn bảo đảm cho người chồng được nghỉ việc hưởng lương và nhận trợ cấp một lần để hỗ trợ kinh tế gia đình trong giai đoạn quan trọng này. Điều kiện tiên quyết là người chồng phải đang tham gia BHXH bắt buộc và đáp ứng đủ thời gian đóng bảo hiểm theo quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.