Trong thực tế đời sống, không ít trường hợp người lao động là vợ hoặc chồng của quân nhân đang tại ngũ đã được cấp thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT) theo diện thân nhân. Tuy nhiên, khi những đối tượng này bắt đầu giao kết hợp đồng lao động và làm việc tại các doanh nghiệp, một câu hỏi pháp lý quan trọng nảy sinh: Liệu họ có bắt buộc phải tham gia BHYT tại nơi làm việc hay có thể tiếp tục sử dụng thẻ BHYT thân nhân sẵn có?

Người lao động cần nắm rõ quy định về thứ tự đóng BHYT để đảm bảo quyền lợi (ảnh minh họa)

1. Nguyên tắc xác định đối tượng đóng BHYT khi thuộc nhiều nhóm khác nhau

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, đối tượng tham gia BHYT được chia thành nhiều nhóm khác nhau dựa trên trách nhiệm đóng. Cụ thể, tại Điều 12 quy định:

“1. Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, bao gồm: a) Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 3 tháng trở lên...
3. Nhóm do ngân sách nhà nước đóng, bao gồm: ... l) Thân nhân của các đối tượng quy định tại điểm a khoản 3 Điều này (Sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp...)”

Như vậy, một người vợ quân nhân khi đi làm tại doanh nghiệp sẽ đồng thời thuộc hai nhóm đối tượng: Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng (nhóm 1) và Nhóm do ngân sách nhà nước đóng (nhóm 3).

Để giải quyết tình trạng "trùng" đối tượng này, khoản 2 Điều 13 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014 đã nêu rõ nguyên tắc:

“Trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia bảo hiểm y tế khác nhau quy định tại Điều 12 của Luật này thì đóng bảo hiểm y tế theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự của các đối tượng quy định tại Điều 12 của Luật này.”

Vì nhóm người lao động tại doanh nghiệp được xếp ở vị trí số 1, trong khi nhóm thân nhân quân nhân xếp ở vị trí số 3, nên người lao động bắt buộc phải tham gia BHYT theo doanh nghiệp. Thẻ BHYT thân nhân quân nhân cấp trước đó sẽ phải được báo giảm hoặc tạm dừng giá trị sử dụng để chuyển sang thẻ BHYT tại nơi làm việc.

2. So sánh quyền lợi hưởng BHYT giữa hai đối tượng

Nhiều người lo ngại rằng việc chuyển đổi thẻ sẽ làm giảm quyền lợi khám chữa bệnh. Tuy nhiên, căn cứ vào Nghị định 146/2018/NĐ-CP, mức hưởng của hai đối tượng này có sự tương đồng đáng kể.

Cụ thể, theo Điều 14 Nghị định 146/2018/NĐ-CP, mức hưởng BHYT khi đi khám chữa bệnh đúng tuyến được quy định như sau:

• Đối với thân nhân quân nhân: Hưởng 80% chi phí khám chữa bệnh (trừ trường hợp chi phí một lần thấp hơn 15% mức lương cơ sở thì hưởng 100%).
• Đối với người lao động tại doanh nghiệp: Cũng hưởng mức 80% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.

Như vậy, về mặt tỷ lệ thanh toán chi phí y tế, người lao động không bị thiệt thòi khi chuyển sang đóng BHYT tại doanh nghiệp.

3. Lợi ích vượt trội khi tham gia BHYT theo doanh nghiệp

Mặc dù tỷ lệ hưởng BHYT là như nhau, nhưng việc tham gia BHYT tại doanh nghiệp mang lại những lợi ích mà thẻ thân nhân quân nhân không có được:

1. Gắn liền với Bảo hiểm xã hội (BHXH): Khi đóng BHYT tại doanh nghiệp, người lao động đồng thời tham gia BHXH bắt buộc. Điều này giúp họ được hưởng các chế độ như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và hưu trí sau này. Thẻ BHYT thân nhân quân nhân chỉ thuần túy phục vụ mục đích khám chữa bệnh.
2. Chế độ thai sản và dưỡng sức: Đối với lao động nữ là vợ quân nhân, việc đóng bảo hiểm tại công ty là điều kiện tiên quyết để nhận trợ cấp thai sản khi sinh con – một khoản hỗ trợ tài chính rất lớn và thiết thực.
3. Mỗi người chỉ được cấp một thẻ BHYT: Theo khoản 2 Điều 16 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2014, mỗi người chỉ được cấp một mã số và một thẻ BHYT duy nhất. Việc duy trì song song hai thẻ là không đúng quy định và có thể gây khó khăn trong việc đồng bộ dữ liệu trên hệ thống giám định BHYT điện tử.

Lời khuyên pháp lý: Khi bắt đầu đi làm, bạn nên chủ động thông báo với đơn vị quản lý quân nhân (nơi cấp thẻ thân nhân) để thực hiện thủ tục trả thẻ hoặc báo giảm. Đồng thời, cung cấp mã số BHYT cũ cho doanh nghiệp để họ thực hiện thủ tục đóng tiếp nối, đảm bảo thời gian tham gia BHYT liên tục để hưởng các quyền lợi cao hơn sau này.

Hy vọng những phân tích trên đã giúp quý độc giả giải tỏa được băn khoăn về việc tham gia BHYT khi là vợ quân nhân đi làm tại doanh nghiệp.