Nợ xấu là gì và tại sao nó lại là "nỗi ám ảnh" tài chính?

Trong hoạt động tín dụng, nợ xấu không chỉ đơn thuần là việc chậm trả tiền. Đó là một "vết sẹo" trên hồ sơ tài chính của cá nhân và doanh nghiệp, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận nguồn vốn trong tương lai. Theo quy định tại khoản 5 Điều 3 Thông tư 31/2024/TT-NHNN, nợ xấu (NPL) là nợ thuộc các nhóm 3, 4 và 5.

Thông tin về các khoản nợ này được cập nhật và lưu trữ tập trung tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC). Một khi đã rơi vào danh sách nợ xấu, khách hàng sẽ đối mặt với sự kiểm soát chặt chẽ từ các tổ chức tín dụng theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024.

Phân loại 5 nhóm nợ theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN: Đâu là ranh giới đỏ?

Việc phân loại nợ hiện nay được thực hiện nghiêm ngặt theo Điều 10 Thông tư 31/2024/TT-NHNN. Cụ thể:

• Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): Các khoản nợ trong hạn hoặc quá hạn dưới 10 ngày.
• Nhóm 2 (Nợ cần chú ý): Quá hạn từ 10 đến 90 ngày. Đây là mức cảnh báo, khách hàng vẫn có cơ hội vay vốn nếu giải trình hợp lý.
• Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): Quá hạn từ 91 đến 180 ngày.
• Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): Quá hạn từ 181 đến 360 ngày.
• Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): Quá hạn trên 360 ngày.

Từ nhóm 3 trở đi, bạn chính thức bị coi là có nợ xấu. Lúc này, các cánh cửa vay vốn tại ngân hàng gần như đóng sập lại.

Trả hết nợ xấu bao lâu thì được xóa tên trên CIC?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều người quan tâm. Thực tế, việc trả hết nợ không đồng nghĩa với việc lịch sử nợ xấu biến mất ngay lập tức. Theo khoản 1 Điều 13 Thông tư 15/2023/TT-NHNN, thông tin tiêu cực về khách hàng vay được cung cấp trong thời gian tối đa 05 năm kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực đó.

"Thông tin tiêu cực về khách hàng vay được cung cấp trong thời gian tối đa 05 năm, kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực đó, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật."

Điều này có nghĩa là, dù bạn đã tất toán toàn bộ nợ vào ngày hôm nay, thì "vết đen" đó vẫn có thể tồn tại trên hệ thống CIC trong vòng 5 năm tới. Trong thời gian này, hầu hết các ngân hàng thương mại sẽ từ chối hồ sơ vay vốn của bạn để đảm bảo an toàn hệ thống.

Lời khuyên để "làm sạch" hồ sơ tín dụng

Nếu lỡ rơi vào nhóm nợ xấu, bạn cần thực hiện các bước sau để khôi phục uy tín tài chính:

1. Thanh toán ngay lập tức: Hãy ưu tiên tất toán toàn bộ gốc, lãi và phí phạt sớm nhất có thể.
2. Kiểm tra định kỳ: Sử dụng dịch vụ kiểm tra CIC cá nhân để theo dõi tình trạng cập nhật của ngân hàng.
3. Xây dựng lịch sử mới: Sau khi nợ xấu được xóa, hãy bắt đầu bằng các khoản vay nhỏ hoặc thẻ tín dụng hạn mức thấp và luôn thanh toán đúng hạn để cải thiện điểm tín dụng.

Pháp luật Việt Nam luôn tạo điều kiện cho những người có ý thức khắc phục sai lầm tài chính, nhưng sự kiên nhẫn và kỷ luật là yếu tố quyết định để bạn có thể quay lại đường đua vay vốn ngân hàng.