Bước ngoặt lịch sử: Sổ hộ khẩu giấy bắt đầu "hoàn thành sứ mệnh"

Kể từ ngày 01/7/2021, Luật Cư trú 2020 chính thức đi vào cuộc sống, đánh dấu một bước tiến lớn trong việc quản lý dân cư bằng công nghệ số. Một trong những nội dung được người dân quan tâm nhất chính là số phận của cuốn Sổ hộ khẩu giấy.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020, kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú cho đến hết ngày 31/12/2022.

“Kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022. Trường hợp thông tin trong Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú khác với thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú thì sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú. Khi công dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú thì cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã cấp, thực hiện điều chỉnh, cập nhật thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú theo quy định của Luật này và không cấp mới, cấp lại Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú.”

Những trường hợp nào sẽ bị thu hồi Sổ hộ khẩu từ 01/7/2021?

Dù Sổ hộ khẩu vẫn có giá trị đến hết năm 2022, nhưng không phải trường hợp nào người dân cũng được giữ lại cuốn sổ này. Thông tư 55/2021/TT-BCA của Bộ Công an đã cụ thể hóa các trường hợp bị thu hồi sổ.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 26 Thông tư 55/2021/TT-BCA quy định khi công dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú thì cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã cấp.

Các thủ tục này bao gồm:

• Đăng ký thường trú (thường gọi là nhập khẩu): Khi bạn chuyển đến chỗ ở mới và làm thủ tục đăng ký thường trú.
• Điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú: Thay đổi các thông tin cá nhân liên quan đến hộ khẩu.
• Tách hộ (tách khẩu): Khi một thành viên trong hộ gia đình muốn tách ra thành một hộ riêng biệt.
• Xóa đăng ký thường trú: Các trường hợp bị xóa tên khỏi sổ hộ khẩu cũ.

Như vậy, nếu bạn đi làm thủ tục tách khẩu hoặc nhập khẩu từ ngày 01/7/2021, cơ quan Công an sẽ thu hồi lại cuốn sổ giấy của bạn và cập nhật thông tin lên hệ thống điện tử.

Mất Sổ hộ khẩu giấy, người dân lấy gì để giao dịch hành chính?

Nhiều người dân bày tỏ sự lo lắng: "Nếu bị thu hồi sổ, khi đi làm thủ tục vay vốn ngân hàng, đăng ký học cho con hay mua bán đất đai thì lấy gì chứng minh?".

Thực tế, việc thu hồi sổ giấy không đồng nghĩa với việc mất đi thông tin cư trú. Mọi dữ liệu của công dân đã được số hóa và lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Theo Nghị định 37/2021/NĐ-CP, người dân có nhiều cách để khai thác thông tin cư trú mà không cần sổ giấy:

1. Sử dụng thẻ Căn cước công dân gắn chíp: Đây là thiết bị lưu trữ thông tin tích hợp, có thể dùng để quét thông tin cư trú tại các cơ quan có thiết bị đọc.
2. Giấy xác nhận thông tin về cư trú: Người dân có thể yêu cầu cơ quan Công an cấp giấy này để phục vụ các giao dịch cần thiết.
3. Khai thác qua Cổng dịch vụ công: Truy cập vào hệ thống quản lý dân cư để tự tra cứu và in thông tin.

Việc chuyển đổi này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho người dân mà còn hạn chế tình trạng sổ hộ khẩu bị rách, nát hoặc thất lạc, gây khó khăn khi làm thủ tục hành chính.

Lời khuyên cho người dân trong giai đoạn chuyển tiếp

Dù bối cảnh năm 2021 đang là giai đoạn đầu của việc thực hiện Luật Cư trú 2020, người dân cần lưu ý:

• Nếu chưa có thay đổi về thông tin cư trú, bạn vẫn có thể giữ và sử dụng Sổ hộ khẩu giấy bình thường đến hết năm 2022.
• Khi bị thu hồi sổ, hãy chủ động kiểm tra lại thông tin cá nhân trên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia để đảm bảo tính chính xác.
• Nên sớm làm thẻ Căn cước công dân gắn chíp để thuận tiện hơn trong các giao dịch sau này.

Tóm lại, việc thu hồi Sổ hộ khẩu khi làm thủ tục tách, nhập khẩu là quy định bắt buộc nhằm tiến tới xóa bỏ hoàn toàn sổ giấy vào năm 2023. Đây là xu thế tất yếu của chính phủ điện tử, giúp minh bạch hóa và đơn giản hóa thủ tục hành chính cho mọi công dân.