Trong quá trình tố tụng hình sự, việc bị can, bị cáo được tại ngoại là một chính sách nhân đạo, cho phép họ được tự do tạm thời dưới sự quản lý của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, một câu hỏi pháp lý thường gặp là: Thời gian tại ngoại có được tính vào thời gian thi hành án không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định của Bộ luật Hình sự 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

1. Hiểu đúng về biện pháp bảo lĩnh tại ngoại

"Tại ngoại" thực tế là cách gọi phổ biến của biện pháp ngăn chặn bảo lĩnh hoặc đặt tiền để bảo đảm. Theo quy định tại khoản 1 Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bảo lĩnh là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam.

"Bảo lĩnh là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam. Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và nhân thân của bị can, bị cáo, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có thể quyết định cho họ được bảo lĩnh."

Để được tại ngoại, cá nhân hoặc tổ chức nhận bảo lĩnh phải đáp ứng các điều kiện khắt khe về nhân thân, thu nhập và khả năng quản lý người được bảo lĩnh. Đặc biệt, người được bảo lĩnh phải làm giấy cam đoan thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tố tụng.

2. Thời gian tại ngoại có được trừ vào án phạt tù?

Đây là vấn đề cốt lõi mà người phạm tội và thân nhân thường quan tâm. Căn cứ vào quy định tại khoản 1 Điều 38 Bộ luật Hình sự 2015 về hình phạt tù có thời hạn:

"Thời gian tạm giữ, tạm giam được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù, cứ 01 ngày tạm giữ, tạm giam bằng 01 ngày tù."

Như vậy, pháp luật chỉ quy định việc trừ thời gian tạm giữ, tạm giam vào thời hạn chấp hành hình phạt tù. Trong khi đó, tại ngoại là khoảng thời gian bị can, bị cáo không bị cách ly khỏi xã hội, vẫn được sinh hoạt và làm việc tại nơi cư trú (dù có sự giám sát). Do đó, thời gian tại ngoại KHÔNG được tính vào thời gian thi hành án phạt tù.

3. Những lưu ý sống còn khi đang tại ngoại chờ thi hành án

Dù được tự do tạm thời, bị can, bị cáo vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các nghĩa vụ quy định tại khoản 3 Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Nếu vi phạm, biện pháp bảo lĩnh sẽ bị hủy bỏ và người đó sẽ bị tạm giam ngay lập tức.

• Có mặt đúng hẹn: Phải có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan tiến hành tố tụng, trừ trường hợp bất khả kháng.
• Không bỏ trốn: Tuyệt đối không được rời khỏi nơi cư trú trái phép hoặc có hành vi tẩu tán tài sản.
• Không tiếp tục phạm tội: Đây là điều kiện tiên quyết để duy trì việc tại ngoại.
• Không can thiệp vào vụ án: Cấm các hành vi mua chuộc, cưỡng ép người làm chứng hoặc tiêu hủy chứng cứ.

Việc hiểu rõ quy định về thời gian tại ngoại giúp bị can, bị cáo và gia đình có sự chuẩn bị tâm lý và kế hoạch thi hành án phù hợp, tránh những hiểu lầm đáng tiếc dẫn đến vi phạm nghĩa vụ bảo lĩnh.